<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X37n0671"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 671 四十二章经疏抄</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 671 四十二章经疏抄</title> <author>淸 续法述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>5卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">37</idno>.<idno type="no">671</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-04-20 17:56:02 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">四十二章经疏抄</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00501"> <charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName> <mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping> <mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>驮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[马*犬]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00746"> <charName>CBETA CHARACTER CB00746</charName> <mapping cb:dec="983786" type="PUA">U+F02EA</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+262D0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@人)/卓]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01265"> <charName>CBETA CHARACTER CB01265</charName> <mapping cb:dec="984305" type="PUA">U+F04F1</mapping> <mapping type="unicode">U+43FA</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[月*夆]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01961"> <charName>CBETA CHARACTER CB01961</charName> <mapping cb:dec="985001" type="PUA">U+F07A9</mapping> <mapping type="unicode">U+459D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虫</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[乏-之+虫]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02549"> <charName>CBETA CHARACTER CB02549</charName> <mapping cb:dec="985589" type="PUA">U+F09F5</mapping> <mapping type="unicode">U+445B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>舐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舌*氐]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB12530"> <charName>CBETA CHARACTER CB12530</charName> <mapping cb:dec="995570" type="PUA">U+F30F2</mapping> <mapping type="unicode">U+28932</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>厘</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厘-未+牙]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-10-03T12:00:11"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0675a" n="0675a"/> <lb ed="X" n="0675a01"/> <lb ed="X" n="0675a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 671-A 序</cb:mulu><head>No. 671-A <lb ed="X" n="0675a03"/><lb ed="R059" n="0097a01"/> 序</head> <lb ed="X" n="0675a04"/> <lb ed="X" n="0675a05"/><lb ed="R059" n="0097a02"/><p xml:id="pX37p0675a0501">圣人作。贤人述。而大道弘矣。<persName>如来</persName>说。菩萨论。而<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0675a06"/><lb ed="R059" n="0097a03"/>教盛矣。然而作者述者说者论者。为经为传为藏 <lb ed="X" n="0675a07"/><lb ed="R059" n="0097a04"/>为典。幾令学者望洋焉。<persName>佛</persName>氏<name role="" type="person">马鸣</name>作大乘论。先归 <lb ed="X" n="0675a08"/><lb ed="R059" n="0097a05"/>真之博。後起信之约。龙树记花严经。先上本之详。 <lb ed="X" n="0675a09"/><lb ed="R059" n="0097a06"/>後下本之略。不特为利钝诸根均其教泽。且可以 <lb ed="X" n="0675a10"/><lb ed="R059" n="0097a07"/>总统真如圣凡一致矣。摩腾<name role="" type="person">竺法兰</name>之四十二章 <lb ed="X" n="0675a11"/><lb ed="R059" n="0097a08"/>即此意也。盖当汉帝兆梦之後。法兰于月氏说法 <lb ed="X" n="0675a12"/><lb ed="R059" n="0097a09"/>以三藏之汪洋五乘之浩瀚也。乃于十二部中。取 <lb ed="X" n="0675a13"/><lb ed="R059" n="0097a10"/>四十二章。以为诸宗之纲领。东渡之舟航焉。其见 <lb ed="X" n="0675a14"/><lb ed="R059" n="0097a11"/>性学道者性也。识自心原者相也。观灵觉即菩提 <lb ed="X" n="0675a15"/><lb ed="R059" n="0097a12"/>者密也。不历诸位而自崇最者禅也。为四真道无 <lb ed="X" n="0675a16"/><lb ed="R059" n="0097a13"/>作无为者。小乘之有宗大乘之空宗也。如一真地 <lb ed="X" n="0675a17"/><lb ed="R059" n="0097a14"/>无不见知者。花严之法界法花之知见也。律宗则 <lb ed="X" n="0675a18"/><lb ed="R059" n="0097a15"/>止恶行善也。净宗则达<persName>佛</persName>深理也。统摄诸宗。其有 <lb ed="X" n="0675a19"/><lb ed="R059" n="0097a16"/>过于此者乎。雲栖讲而未遂。凤山註而未详。今慈 <lb ed="X" n="0675a20"/><lb ed="R059" n="0097a17"/>雲伯亭法师为腾兰使行<persName>佛</persName>祖事。重为疏抄。显義 <lb ed="X" n="0675a21"/><lb ed="R059" n="0097a18"/>则如珠现彩。分科则如光辨相。点睛出髓。当下释 <lb ed="X" n="0675a22"/><lb ed="R059" n="0097b01"/>黏。缅思我 <lb ed="X" n="0675a23" type="honorific"/><lb ed="R059" n="0097b02"/>皇上诚孝 <lb ed="X" n="0675a24" type="honorific"/><lb ed="R059" n="0097b03"/>太皇太后懿旨。刊刻经藏。 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0675b" n="0675b"/> <lb ed="X" n="0675b01" type="honorific"/><lb ed="R059" n="0097b04"/>裕亲王理其事。卿贰咸襄助之。<note place="inline">衢</note>忝与焉。今伯亭 <lb ed="X" n="0675b02"/><lb ed="R059" n="0097b05"/>法师刊此疏抄。是体 <lb ed="X" n="0675b03" type="honorific"/><lb ed="R059" n="0097b06"/>圣意以廣化。亦吾儒之能述释氏之能论者也。敢不 <lb ed="X" n="0675b04"/><lb ed="R059" n="0097b07"/>为之序。以使欲通<persName>佛</persName>国者。得从流沙以达葱岭。拈 <lb ed="X" n="0675b05"/><lb ed="R059" n="0097b08"/>茎草者。一阅疏抄。而作丈六金身耶。是为序。</p> <lb ed="X" n="0675b06"/><lb ed="R059" n="0097b09"/><p xml:id="pX37p0675b0601">奉直大夫钦天监左监副邵泰衢拜题</p></cb:div> <lb ed="X" n="0675b07"/> <lb ed="X" n="0675b08"/> <lb ed="X" n="0675b09"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 671-B 四十二章经疏抄序</cb:mulu><head>No. 671-B <lb ed="X" n="0675b10"/><lb ed="R059" n="0097b11"/> 四十二章经疏抄序</head> <lb ed="X" n="0675b11"/> <lb ed="X" n="0675b12"/><lb ed="R059" n="0097b12"/><p xml:id="pX37p0675b1201">六道之所以为凡者。欲而<anchor xml:id="nkr_note_add_0675b1201" n="0675b1201"/><anchor xml:id="beg0675b1201" n="0675b1201"/>已<anchor xml:id="end0675b1201"/>矣。三乘之所以为圣者。 <lb ed="X" n="0675b13"/><lb ed="R059" n="0097b13"/>道而<anchor xml:id="nkr_note_add_0675b1301" n="0675b1301"/><anchor xml:id="beg0675b1301" n="0675b1301"/>已<anchor xml:id="end0675b1301"/>矣。是故徇道则升。贪欲则坠。然道之与欲。俱 <lb ed="X" n="0675b14"/><lb ed="R059" n="0097b14"/>出吾心。心念道也。道理长而欲情消。心念欲也。欲情 <lb ed="X" n="0675b15"/><lb ed="R059" n="0097b15"/>强而道理弱。则知自心之动念也。岂可以不识哉。吾 <lb ed="X" n="0675b16"/><lb ed="R059" n="0097b16"/><persName>佛</persName>出世。大事因缘。在于识自心。达<persName>佛</persName>理。断爱欲。修道 <lb ed="X" n="0675b17"/><lb ed="R059" n="0097b17"/>行。以是正觉始成。即说三乘之教。鸡园初唱。便空二 <lb ed="X" n="0675b18"/><lb ed="R059" n="0097b18"/>执之障。直指心源。廣明理性。务在得中而守真。愼勿 <lb ed="X" n="0675b19"/><lb ed="R059" n="0098a01"/>信意以思想。然後欲爱漧枯。会其至道。心地澄淸复 <lb ed="X" n="0675b20"/><lb ed="R059" n="0098a02"/>于本有。是则此经说也。其功不亦大乎。经虽美矣。奈 <lb ed="X" n="0675b21"/><lb ed="R059" n="0098a03"/>之何。自西天白马<g ref="#CB00501">驮</g>来。优钵火中开後。竺法摩腾。最 <lb ed="X" n="0675b22"/><lb ed="R059" n="0098a04"/>先译出。汉明帝缄之石室兰台。晋魏朝固兴像教。所 <lb ed="X" n="0675b23"/><lb ed="R059" n="0098a05"/>宗尙者。皆馀法门。而此一典。不能传佈。唐宋及今。未 <lb ed="X" n="0675b24"/><lb ed="R059" n="0098a06"/>见善本。亦未曾闻解此章者。犹秘之海藏龙宫。岂不 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0675c" n="0675c"/> <lb ed="X" n="0675c01"/><lb ed="R059" n="0098a07"/>惜哉。嗟夫。三藏十二部。皆<persName>佛</persName>语也。譬如食蜜。中边皆 <lb ed="X" n="0675c02"/><lb ed="R059" n="0098a08"/>甜。何得擧後遗前。弃本逐末。将此妙法。存而不论。虽 <lb ed="X" n="0675c03"/><lb ed="R059" n="0098a09"/>欲从之。末由也<anchor xml:id="nkr_note_add_0675c0301" n="0675c0301"/><anchor xml:id="beg0675c0301" n="0675c0301"/>已<anchor xml:id="end0675c0301"/>。予于坊间。偶得善本。遂乃禀雲栖 <lb ed="X" n="0675c04"/><lb ed="R059" n="0098a10"/>之遗训。随文註释。遵贤首之義门。悬演宗承。欲令微 <lb ed="X" n="0675c05"/><lb ed="R059" n="0098a11"/>尘刹土。无非四十二章。欲不断而自断。恒沙世界。总 <lb ed="X" n="0675c06"/><lb ed="R059" n="0098a12"/>为五百馀言。道也证而自证。纵文身不到。闻熏处尽 <lb ed="X" n="0675c07"/><lb ed="R059" n="0098a13"/>作法身。或浅智不解。疑信时亦成<persName>佛</persName>智。竺法之教光。 <lb ed="X" n="0675c08"/><lb ed="R059" n="0098a14"/>于今犹放。摩腾之神变。厥後还彰。此述作之真实心 <lb ed="X" n="0675c09"/><lb ed="R059" n="0098a15"/>也。略叙本致。普告後之览者。</p><p xml:id="pX37p0675c0912" cb:place="inline">时 <lb ed="X" n="0675c10" type="honorific"/><lb ed="R059" n="0098a16"/>康熙庚申年九月重阳日灌顶行者续法题于 <lb ed="X" n="0675c11"/><lb ed="R059" n="0098a17"/>慈雲丈室</p></cb:div> <lb ed="X" n="0675c12"/> <lb ed="X" n="0675c13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 671-C <persName>佛</persName>说四十二章经</cb:mulu><head>No. 671-C <lb ed="X" n="0675c14"/><lb ed="R059" n="0098b01"/> <persName>佛</persName>说四十二章经</head> <lb ed="X" n="0675c15"/> <lb ed="X" n="0675c16"/><lb ed="R059" n="0098b02"/><byline cb:type="translator">後汉 沙门<name role="" type="person">迦葉摩腾</name><name role="" type="person">竺法兰</name> 同译</byline> <lb ed="X" n="0675c17"/><lb ed="R059" n="0098b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">初序分</cb:mulu><head>初序分</head> <lb ed="X" n="0675c18"/><lb ed="R059" n="0098b04"/><p xml:id="pX37p0675c1801">尔时<persName>世尊</persName>。既成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0675c1801" n="0675c1801"/><anchor xml:id="beg0675c1801" n="0675c1801"/>已<anchor xml:id="end0675c1801"/>。作是思惟。離欲寂静是最为勝。 <lb ed="X" n="0675c19"/><lb ed="R059" n="0098b05"/>住大禅定。降诸魔道。当转法轮度脱众生。于<name role="" type="person">鹿野苑</name> <lb ed="X" n="0675c20"/><lb ed="R059" n="0098b06"/>中。转四谛法轮。度憍陈如等五人而证道果。</p> <lb ed="X" n="0675c21"/><lb ed="R059" n="0098b07"/><p xml:id="pX37p0675c2101">复有比丘所说诸疑。求<persName>佛</persName>进止。<persName>世尊</persName>教诏。一一开悟。 <lb ed="X" n="0675c22"/><lb ed="R059" n="0098b08"/>合掌敬诺而顺尊敕。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0675c23"/><lb ed="R059" n="0098b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二正宗分</cb:mulu><head>二正宗分</head> <lb ed="X" n="0675c24"/><lb ed="R059" n="0098b10"/><p xml:id="pX37p0675c2401">尔时<persName>世尊</persName>。为说真经四十二章。</p> <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0676a" n="0676a"/> <lb ed="X" n="0676a01"/><lb ed="R059" n="0098b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">一出家证果章</cb:mulu><head>一出家证果章</head> <lb ed="X" n="0676a02"/><lb ed="R059" n="0098b12"/><p xml:id="pX37p0676a0201"><persName>佛</persName>言。辞亲出家。识心达本。解无为法。名曰沙门。当行 <lb ed="X" n="0676a03"/><lb ed="R059" n="0098b13"/>二百五十戒进止淸净。为四真道行。成阿罗汉。阿罗 <lb ed="X" n="0676a04"/><lb ed="R059" n="0098b14"/>汉者。能飞行变化。旷劫寿命。住动天地。</p><p xml:id="pX37p0676a0416" cb:place="inline">次为阿那含。 <lb ed="X" n="0676a05"/><lb ed="R059" n="0098b15"/>阿那含者。寿终神灵。上十九天。证阿罗汉。次为斯陀 <lb ed="X" n="0676a06"/><lb ed="R059" n="0098b16"/>含。斯陀含者。一上一还。即得阿罗汉。次为须陀洹。须 <lb ed="X" n="0676a07"/><lb ed="R059" n="0098b17"/>陀洹者。七死七生。便证阿罗汉。爱欲断者。如四肢断 <lb ed="X" n="0676a08"/><lb ed="R059" n="0098b18"/>不复用之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0676a09"/><lb ed="R059" n="0099a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二达理崇道章</cb:mulu><head>二达理崇道章</head> <lb ed="X" n="0676a10"/><lb ed="R059" n="0099a02"/><p xml:id="pX37p0676a1001"><persName>佛</persName>言。出家沙门者断欲去爱。识自心源。达<persName>佛</persName>深理。</p><p xml:id="pX37p0676a1020" cb:place="inline">悟 <lb ed="X" n="0676a11"/><lb ed="R059" n="0099a03"/>无为法。内无所得。外无所求。心不繫道。亦不结业。无 <lb ed="X" n="0676a12"/><lb ed="R059" n="0099a04"/>念无作。非修非证。不历诸位而自崇最。名之为道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0676a13"/><lb ed="R059" n="0099a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三割爱取足章</cb:mulu><head>三割爱取足章</head> <lb ed="X" n="0676a14"/><lb ed="R059" n="0099a06"/><p xml:id="pX37p0676a1401"><persName>佛</persName>言。剃除鬚发而为沙门。受道法者。去世资财。乞求 <lb ed="X" n="0676a15"/><lb ed="R059" n="0099a07"/>取足。日中一食。树下一宿愼勿再矣。使人愚蔽者。爱 <lb ed="X" n="0676a16"/><lb ed="R059" n="0099a08"/>与欲也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0676a17"/><lb ed="R059" n="0099a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">四转恶成善章</cb:mulu><head>四转恶成善章</head> <lb ed="X" n="0676a18"/><lb ed="R059" n="0099a10"/><p xml:id="pX37p0676a1801"><persName>佛</persName>言。众生以十事为善。亦以十事为恶。何等为十。身 <lb ed="X" n="0676a19"/><lb ed="R059" n="0099a11"/>三口四意三。身三者。杀盗婬。口四者。两舌恶口妄言 <lb ed="X" n="0676a20"/><lb ed="R059" n="0099a12"/>绮语。意三者。嫉恚痴。如是十事。不顺圣道。名为恶行。 <lb ed="X" n="0676a21"/><lb ed="R059" n="0099a13"/>是恶若止名十善行耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0676a22"/><lb ed="R059" n="0099a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">五改过灭罪章</cb:mulu><head>五改过灭罪章</head> <lb ed="X" n="0676a23"/><lb ed="R059" n="0099a15"/><p xml:id="pX37p0676a2301"><persName>佛</persName>言。人有众过而不自悔。顿息其心。罪来赴身。如水 <lb ed="X" n="0676a24"/><lb ed="R059" n="0099a16"/>归海。渐成深廣。若人有过。自解知非。改恶行善。罪自 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0676b" n="0676b"/> <lb ed="X" n="0676b01"/><lb ed="R059" n="0099a17"/>消灭。如病得汗渐有痊损耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0676b02"/><lb ed="R059" n="0099a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">六忍恶无嗔章</cb:mulu><head>六忍恶无嗔章</head> <lb ed="X" n="0676b03"/><lb ed="R059" n="0099b01"/><p xml:id="pX37p0676b0301"><persName>佛</persName>言。恶人闻善故来扰乱者。汝自禁息。当无嗔责。</p><p xml:id="pX37p0676b0320" cb:place="inline">彼 <lb ed="X" n="0676b04"/><lb ed="R059" n="0099b02"/>来恶者而自恶之。福德之气常在此也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0676b05"/><lb ed="R059" n="0099b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">七诃<persName>佛</persName>招祸章</cb:mulu><head>七诃<persName>佛</persName>招祸章</head> <lb ed="X" n="0676b06"/><lb ed="R059" n="0099b04"/><p xml:id="pX37p0676b0601"><persName>佛</persName>言。有人闻吾守道。行大仁慈。故致骂<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>默不对 <lb ed="X" n="0676b07"/><lb ed="R059" n="0099b05"/>骂止。</p><p xml:id="pX37p0676b0703" cb:place="inline">问曰。子以礼从人。其人不纳。礼归子乎。对曰归 <lb ed="X" n="0676b08"/><lb ed="R059" n="0099b06"/>矣。<persName>佛</persName>言。今子骂我。我亦不纳。子自持祸。归子身矣。犹 <lb ed="X" n="0676b09"/><lb ed="R059" n="0099b07"/>响应声。影之随形。终无免離。愼勿为恶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0676b10"/><lb ed="R059" n="0099b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">八害贤灭已章</cb:mulu><head>八害贤灭<anchor xml:id="nkr_note_add_0676b1001" n="0676b1001"/><anchor xml:id="beg0676b1001" n="0676b1001"/>已<anchor xml:id="end0676b1001"/>章</head> <lb ed="X" n="0676b11"/><lb ed="R059" n="0099b09"/><p xml:id="pX37p0676b1101"><persName>佛</persName>言。恶人害贤者。犹仰天而唾。哇不汚天还从<anchor xml:id="nkr_note_add_0676b1101" n="0676b1101"/><anchor xml:id="beg0676b1101" n="0676b1101"/>己<anchor xml:id="end0676b1101"/>堕。 <lb ed="X" n="0676b12"/><lb ed="R059" n="0099b10"/>逆风飏尘。尘不至彼还坌<anchor xml:id="nkr_note_add_0676b1201" n="0676b1201"/><anchor xml:id="beg0676b1201" n="0676b1201"/>己<anchor xml:id="end0676b1201"/>身。贤不可毁。祸必灭<anchor xml:id="nkr_note_add_0676b1202" n="0676b1202"/><anchor xml:id="beg0676b1202" n="0676b1202"/>己<anchor xml:id="end0676b1202"/>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0676b13"/><lb ed="R059" n="0099b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">九守志会道章</cb:mulu><head>九守志会道章</head> <lb ed="X" n="0676b14"/><lb ed="R059" n="0099b12"/><p xml:id="pX37p0676b1401"><persName>佛</persName>言。博闻爱道。道必难会。守志奉道。其道甚大。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0676b15"/><lb ed="R059" n="0099b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十助施得福章</cb:mulu><head>十助施得福章</head> <lb ed="X" n="0676b16"/><lb ed="R059" n="0099b14"/><p xml:id="pX37p0676b1601"><persName>佛</persName>言。睹人施道。助之欢喜。得福甚大。</p><p xml:id="pX37p0676b1615" cb:place="inline">沙门问曰。此福 <lb ed="X" n="0676b17"/><lb ed="R059" n="0099b15"/>尽乎。<persName>佛</persName>言。譬如一炬之火数千百人各以炬来。分取 <lb ed="X" n="0676b18"/><lb ed="R059" n="0099b16"/>火去熟食除冥。此炬如故。福亦如之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0676b19"/><lb ed="R059" n="0099b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十一擧田较勝章</cb:mulu><head>十一擧田较勝章</head> <lb ed="X" n="0676b20"/><lb ed="R059" n="0099b18"/><p xml:id="pX37p0676b2001"><persName>佛</persName>言。饭凡人百不如饭一善人。饭善人千不如饭一 <lb ed="X" n="0676b21"/><lb ed="R059" n="0100a01"/>持五戒者。饭持五戒者万不如饭一须陀洹。饭百万 <lb ed="X" n="0676b22"/><lb ed="R059" n="0100a02"/>须陀洹不如饭一斯陀含。饭千万斯陀含不如饭一 <lb ed="X" n="0676b23"/><lb ed="R059" n="0100a03"/>阿那含。饭一亿阿那含不如饭一阿罗汉。饭十亿阿 <lb ed="X" n="0676b24"/><lb ed="R059" n="0100a04"/>罗汉不如饭一辟支<persName>佛</persName>。饭百亿辟支<persName>佛</persName>不如饭一三 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0676c" n="0676c"/> <lb ed="X" n="0676c01"/><lb ed="R059" n="0100a05"/>世诸<persName>佛</persName>。饭千亿三世诸<persName>佛</persName>不如饭一无念无住无修 <lb ed="X" n="0676c02"/><lb ed="R059" n="0100a06"/>无证之者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0676c03"/><lb ed="R059" n="0100a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十二尊亲显孝章</cb:mulu><head>十二尊亲显孝章</head> <lb ed="X" n="0676c04"/><lb ed="R059" n="0100a08"/><p xml:id="pX37p0676c0401"><persName>佛</persName>言。凡人事天地鬼神。不如孝其二亲。二亲最神也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0676c05"/><lb ed="R059" n="0100a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十三详难勉行章</cb:mulu><head>十三详难勉行章</head> <lb ed="X" n="0676c06"/><lb ed="R059" n="0100a10"/><p xml:id="pX37p0676c0601"><persName>佛</persName>言。人有二十难。贫穷佈施难。豪贵学道难。弃命必 <lb ed="X" n="0676c07"/><lb ed="R059" n="0100a11"/>死难。得睹<persName>佛</persName>经难。生値<persName>佛</persName>世难。忍色離欲难。见好不 <lb ed="X" n="0676c08"/><lb ed="R059" n="0100a12"/>求难。有势不临难。被辱不嗔难。触事无心难。廣学博 <lb ed="X" n="0676c09"/><lb ed="R059" n="0100a13"/>究难。不轻未学难。除灭我慢难。心行平等难。不说是 <lb ed="X" n="0676c10"/><lb ed="R059" n="0100a14"/>非难。会善知识难。见性学道难。随化度人难。对境不 <lb ed="X" n="0676c11"/><lb ed="R059" n="0100a15"/>动难。善解方便难。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0676c12"/><lb ed="R059" n="0100a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十四守导净命章</cb:mulu><head>十四守导净命章</head> <lb ed="X" n="0676c13"/><lb ed="R059" n="0100a17"/><p xml:id="pX37p0676c1301">沙门问<persName>佛</persName>。以何因缘得知宿命。会其至道。<persName>佛</persName>言。净心 <lb ed="X" n="0676c14"/><lb ed="R059" n="0100a18"/>守志可会至道。譬如磨镜。垢去明存。断欲无求。当得 <lb ed="X" n="0676c15"/><lb ed="R059" n="0100b01"/>宿命。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0676c16"/><lb ed="R059" n="0100b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十五行善志大章</cb:mulu><head>十五行善志大章</head> <lb ed="X" n="0676c17"/><lb ed="R059" n="0100b03"/><p xml:id="pX37p0676c1701">沙门问<persName>佛</persName>。何者为善。何者最大。<persName>佛</persName>言。行道守真者善。 <lb ed="X" n="0676c18"/><lb ed="R059" n="0100b04"/>志与道合者大。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0676c19"/><lb ed="R059" n="0100b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十六忍力心明章</cb:mulu><head>十六忍力心明章</head> <lb ed="X" n="0676c20"/><lb ed="R059" n="0100b06"/><p xml:id="pX37p0676c2001">沙门问<persName>佛</persName>。何者多力。何者最明。<persName>佛</persName>言。忍辱多力。不怀 <lb ed="X" n="0676c21"/><lb ed="R059" n="0100b07"/>恶故。兼加安健。忍者无恶。必为人尊。心垢灭尽汚无 <lb ed="X" n="0676c22"/><lb ed="R059" n="0100b08"/>瑕秽。是为最明。未有天地逮于今日十方所有。无有 <lb ed="X" n="0676c23"/><lb ed="R059" n="0100b09"/>不见无有不知无有不闻。得一切智。可谓明矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0676c24"/><lb ed="R059" n="0100b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十七澄浊见道章</cb:mulu><head>十七澄浊见道章</head> <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0677a" n="0677a"/> <lb ed="X" n="0677a01"/><lb ed="R059" n="0100b11"/><p xml:id="pX37p0677a0101"><persName>佛</persName>言。人怀爱欲不见道者。譬如澄水致手揽之。众人 <lb ed="X" n="0677a02"/><lb ed="R059" n="0100b12"/>共临。无有睹其影者。人以爱欲交错。心中浊兴。故不 <lb ed="X" n="0677a03"/><lb ed="R059" n="0100b13"/>见道。汝等沙门。当捨爱欲。爱欲垢尽。道可见矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0677a04"/><lb ed="R059" n="0100b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十八灭暗存明章</cb:mulu><head>十八灭暗存明章</head> <lb ed="X" n="0677a05"/><lb ed="R059" n="0100b15"/><p xml:id="pX37p0677a0501"><persName>佛</persName>言。夫见道者。譬如持炬入冥室中。其冥即灭而明 <lb ed="X" n="0677a06"/><lb ed="R059" n="0100b16"/>独存。学道见谛。无明即灭而明常存矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0677a07"/><lb ed="R059" n="0100b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十九无相会真章</cb:mulu><head>十九无相会真章</head> <lb ed="X" n="0677a08"/><lb ed="R059" n="0100b18"/><p xml:id="pX37p0677a0801"><persName>佛</persName>言。吾法念无念念。行无行行。言无言言。修无修修。 <lb ed="X" n="0677a09"/><lb ed="R059" n="0101a01"/>会者近尔。迷者远乎。言语道断。非物所拘。差之毫<g ref="#CB12530">厘</g>。 <lb ed="X" n="0677a10"/><lb ed="R059" n="0101a02"/>失之须臾。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0677a11"/><lb ed="R059" n="0101a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十观觉得道章</cb:mulu><head>二十观觉得道章</head> <lb ed="X" n="0677a12"/><lb ed="R059" n="0101a04"/><p xml:id="pX37p0677a1201"><persName>佛</persName>言。观天地念非常。观世界念非常。观灵觉即菩提。 <lb ed="X" n="0677a13"/><lb ed="R059" n="0101a05"/>如是知识。得道疾矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0677a14"/><lb ed="R059" n="0101a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十一推我成空章</cb:mulu><head>二十一推我成空章</head> <lb ed="X" n="0677a15"/><lb ed="R059" n="0101a07"/><p xml:id="pX37p0677a1501"><persName>佛</persName>言。当念身中四大。各自有名都无我者。我既都无。 <lb ed="X" n="0677a16"/><lb ed="R059" n="0101a08"/>其如幻耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0677a17"/><lb ed="R059" n="0101a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十二求名危身章</cb:mulu><head>二十二求名危身章</head> <lb ed="X" n="0677a18"/><lb ed="R059" n="0101a10"/><p xml:id="pX37p0677a1801"><persName>佛</persName>言。人随情欲。求于声名。声名显著。身<anchor xml:id="nkr_note_add_0677a1801" n="0677a1801"/><anchor xml:id="beg0677a1801" n="0677a1801"/>已<anchor xml:id="end0677a1801"/>故矣。贪世 <lb ed="X" n="0677a19"/><lb ed="R059" n="0101a11"/>名常而不学道。枉功劳形。譬如烧香。虽人闻香。香之 <lb ed="X" n="0677a20"/><lb ed="R059" n="0101a12"/>烬矣。危身之火而在其後。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0677a21"/><lb ed="R059" n="0101a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十三贪财招苦章</cb:mulu><head>二十三贪财招苦章</head> <lb ed="X" n="0677a22"/><lb ed="R059" n="0101a14"/><p xml:id="pX37p0677a2201"><persName>佛</persName>言。财色于人。人之不捨。譬如刀刃有蜜。不足一餐 <lb ed="X" n="0677a23"/><lb ed="R059" n="0101a15"/>之美。小儿<g ref="#CB02549">舐</g>之则有割舌之患。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0677a24"/><lb ed="R059" n="0101a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十四繫妻溺泥章</cb:mulu><head>二十四繫妻溺泥章</head> <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0677b" n="0677b"/> <lb ed="X" n="0677b01"/><lb ed="R059" n="0101a17"/><p xml:id="pX37p0677b0101"><persName>佛</persName>言。人繫于妻子舍宅。甚于牢狱。牢狱有散释之期。 <lb ed="X" n="0677b02"/><lb ed="R059" n="0101a18"/>妻子无远離之念。情爱于色。岂惮驱驰。虽有虎口之 <lb ed="X" n="0677b03"/><lb ed="R059" n="0101b01"/>患。心存甘伏。</p><p xml:id="pX37p0677b0306" cb:place="inline">投泥自溺。故曰凡夫。透得此门出尘罗 <lb ed="X" n="0677b04"/><lb ed="R059" n="0101b02"/>汉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0677b05"/><lb ed="R059" n="0101b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十五恋色亡道章</cb:mulu><head>二十五恋色亡道章</head> <lb ed="X" n="0677b06"/><lb ed="R059" n="0101b04"/><p xml:id="pX37p0677b0601"><persName>佛</persName>言。爱欲莫甚于色。色之为欲。其大无外。赖有一矣。 <lb ed="X" n="0677b07"/><lb ed="R059" n="0101b05"/>若使二同。普天之人无能为道者矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0677b08"/><lb ed="R059" n="0101b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十六欲损道益章</cb:mulu><head>二十六欲损道益章</head> <lb ed="X" n="0677b09"/><lb ed="R059" n="0101b07"/><p xml:id="pX37p0677b0901"><persName>佛</persName>言。爱欲之人犹如执炬。逆风而行。必有烧手之患。 <lb ed="X" n="0677b10"/><lb ed="R059" n="0101b08"/>天神献玉女于<persName>佛</persName>。欲壞<persName>佛</persName>意。<persName>佛</persName>言。革囊众秽。尔来何 <lb ed="X" n="0677b11"/><lb ed="R059" n="0101b09"/>为。去吾不用。天神愈敬。因问道意。<persName>佛</persName>为解说。即得须 <lb ed="X" n="0677b12"/><lb ed="R059" n="0101b10"/>陀洹果。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0677b13"/><lb ed="R059" n="0101b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十七逆嘴顺性章</cb:mulu><head>二十七逆嘴顺性章</head> <lb ed="X" n="0677b14"/><lb ed="R059" n="0101b12"/><p xml:id="pX37p0677b1401"><persName>佛</persName>言。夫为道者。犹木在水寻流而行。不触两岸。不为 <lb ed="X" n="0677b15"/><lb ed="R059" n="0101b13"/>人取。不为鬼神所遮。不为洄流所住。亦不腐败。吾保 <lb ed="X" n="0677b16"/><lb ed="R059" n="0101b14"/>此木。决定入海。学道之人。不为情欲所惑。不为众邪 <lb ed="X" n="0677b17"/><lb ed="R059" n="0101b15"/>所扰。精进无为。吾保此人必得道矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0677b18"/><lb ed="R059" n="0101b16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十八疏意远色章</cb:mulu><head>二十八疏意远色章</head> <lb ed="X" n="0677b19"/><lb ed="R059" n="0101b17"/><p xml:id="pX37p0677b1901"><persName>佛</persName>言。愼勿信汝意。汝意不可信。愼勿与色会。色会即 <lb ed="X" n="0677b20"/><lb ed="R059" n="0101b18"/>祸生。得阿罗汉<anchor xml:id="nkr_note_add_0677b2001" n="0677b2001"/><anchor xml:id="beg0677b2001" n="0677b2001"/>已<anchor xml:id="end0677b2001"/>。乃可信汝意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0677b21"/><lb ed="R059" n="0102a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十九正念待女章</cb:mulu><head>二十九正念待女章</head> <lb ed="X" n="0677b22"/><lb ed="R059" n="0102a02"/><p xml:id="pX37p0677b2201"><persName>佛</persName>言。愼勿视女色。亦莫共言语。若与语者。正心思念。 <lb ed="X" n="0677b23"/><lb ed="R059" n="0102a03"/>我为沙门。处于浊世。当如莲花。不为泥汚。想其老者 <lb ed="X" n="0677b24"/><lb ed="R059" n="0102a04"/>如母。长者如姊。少者如妹。稚者如子。应当谛观。彼身 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0677c" n="0677c"/> <lb ed="X" n="0677c01"/><lb ed="R059" n="0102a05"/>何有。唯露秽恶盛诸不净。生度脱心。息灭恶念。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0677c02"/><lb ed="R059" n="0102a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十趣道避欲章</cb:mulu><head>三十趣道避欲章</head> <lb ed="X" n="0677c03"/><lb ed="R059" n="0102a07"/><p xml:id="pX37p0677c0301"><persName>佛</persName>言。夫为道者。如披漧草。火来须避。道人见欲。必当 <lb ed="X" n="0677c04"/><lb ed="R059" n="0102a08"/>远之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0677c05"/><lb ed="R059" n="0102a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十一患婬断心章</cb:mulu><head>三十一患婬断心章</head> <lb ed="X" n="0677c06"/><lb ed="R059" n="0102a10"/><p xml:id="pX37p0677c0601"><persName>佛</persName>言。有人患婬不止。欲自除阴。<persName>佛</persName>谓之曰。若使断阴。 <lb ed="X" n="0677c07"/><lb ed="R059" n="0102a11"/>不如断心。心如功曹。功曹若止从者都息。邪心不止 <lb ed="X" n="0677c08"/><lb ed="R059" n="0102a12"/>断阴何益。<persName>佛</persName>为说偈。欲生于汝意。意以思想生。二心 <lb ed="X" n="0677c09"/><lb ed="R059" n="0102a13"/>各寂静。非色亦非行。<persName>佛</persName>言。此偈是迦葉<persName>佛</persName>说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0677c10"/><lb ed="R059" n="0102a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十二離爱绝忧章</cb:mulu><head>三十二離爱绝忧章</head> <lb ed="X" n="0677c11"/><lb ed="R059" n="0102a15"/><p xml:id="pX37p0677c1101"><persName>佛</persName>言。人从爱欲生忧。从忧生怖。若離于爱。何忧何怖。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0677c12"/><lb ed="R059" n="0102a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十三坚心得果章</cb:mulu><head>三十三坚心得果章</head> <lb ed="X" n="0677c13"/><lb ed="R059" n="0102a17"/><p xml:id="pX37p0677c1301"><persName>佛</persName>言。夫为道者。譬如一人与万人战。挂铠出门意或 <lb ed="X" n="0677c14"/><lb ed="R059" n="0102a18"/>怯弱。或半路而退。或格鬥而死。意若无惧。或得勝而 <lb ed="X" n="0677c15"/><lb ed="R059" n="0102b01"/>还。沙门学道。应当坚持其心。精进勇锐。不畏前境。破 <lb ed="X" n="0677c16"/><lb ed="R059" n="0102b02"/>灭众魔而得道果。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0677c17"/><lb ed="R059" n="0102b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十四处中证理章</cb:mulu><head>三十四处中证理章</head> <lb ed="X" n="0677c18"/><lb ed="R059" n="0102b04"/><p xml:id="pX37p0677c1801">沙门夜诵迦葉<persName>佛</persName>遗教经。其声悲紧。思悔欲退。<persName>佛</persName>问 <lb ed="X" n="0677c19"/><lb ed="R059" n="0102b05"/>之曰。汝昔在家。曾为何业。对曰爱弹琴。<persName>佛</persName>言。絃缓如 <lb ed="X" n="0677c20"/><lb ed="R059" n="0102b06"/>何。对曰不鸣矣。絃急如何。对曰声绝矣。急缓得中如 <lb ed="X" n="0677c21"/><lb ed="R059" n="0102b07"/>何。对曰诸音普调。</p><p xml:id="pX37p0677c2108" cb:place="inline"><persName>佛</persName>言。沙门学道亦然。心若调适。道 <lb ed="X" n="0677c22"/><lb ed="R059" n="0102b08"/>可得矣。于道若暴。暴即身疲。其身若疲。意即生恼。意 <lb ed="X" n="0677c23"/><lb ed="R059" n="0102b09"/>若生恼。行即退矣。其行既退。罪必加矣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0677c2301" n="0677c2301"/><anchor xml:id="beg0677c2301" n="0677c2301"/>但<anchor xml:id="end0677c2301"/>淸净安乐 <lb ed="X" n="0677c24"/><lb ed="R059" n="0102b10"/>道不失矣。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0678a" n="0678a"/> <lb ed="X" n="0678a01"/><lb ed="R059" n="0102b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十五去垢成行章</cb:mulu><head>三十五去垢成行章</head> <lb ed="X" n="0678a02"/><lb ed="R059" n="0102b12"/><p xml:id="pX37p0678a0201"><persName>佛</persName>言。如人锻铁。去滓成器。器即精好。</p><p xml:id="pX37p0678a0215" cb:place="inline">学道之人。去心 <lb ed="X" n="0678a03"/><lb ed="R059" n="0102b13"/>垢染。行即淸净矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0678a04"/><lb ed="R059" n="0102b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十六擧勝显准章</cb:mulu><head>三十六擧勝显准章</head> <lb ed="X" n="0678a05"/><lb ed="R059" n="0102b15"/><p xml:id="pX37p0678a0501"><persName>佛</persName>言。人離恶道得为人难。既得为人去女即男难。既 <lb ed="X" n="0678a06"/><lb ed="R059" n="0102b16"/>得为男六根完具难。六根既具生中国难。既生中国 <lb ed="X" n="0678a07"/><lb ed="R059" n="0102b17"/>値<persName>佛</persName>世难。既値<persName>佛</persName>世遇道者难。既得遇道兴信心难。 <lb ed="X" n="0678a08"/><lb ed="R059" n="0102b18"/>既兴信心发菩提心难。既发菩提心无修无证难。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0678a09"/><lb ed="R059" n="0103a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十七忆戒得果章</cb:mulu><head>三十七忆戒得果章</head> <lb ed="X" n="0678a10"/><lb ed="R059" n="0103a02"/><p xml:id="pX37p0678a1001"><persName>佛</persName>言。<persName>佛</persName>子離吾数千里。忆念吾戒。必得道果。在吾左 <lb ed="X" n="0678a11"/><lb ed="R059" n="0103a03"/>右。虽常见吾。不顺吾戒。终不得道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0678a12"/><lb ed="R059" n="0103a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十八知命了道章</cb:mulu><head>三十八知命了道章</head> <lb ed="X" n="0678a13"/><lb ed="R059" n="0103a05"/><p xml:id="pX37p0678a1301"><persName>佛</persName>问沙门。人命在幾间。对曰数日间。<persName>佛</persName>言子未知道。 <lb ed="X" n="0678a14"/><lb ed="R059" n="0103a06"/>复问一沙门。人命在幾间。对曰饭食间。<persName>佛</persName>言子未知 <lb ed="X" n="0678a15"/><lb ed="R059" n="0103a07"/>道。复问一沙门。人命在幾间。对曰呼吸间。<persName>佛</persName>言善哉。 <lb ed="X" n="0678a16"/><lb ed="R059" n="0103a08"/>子知道矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0678a17"/><lb ed="R059" n="0103a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十九学<persName>佛</persName>信经章</cb:mulu><head>三十九学<persName>佛</persName>信经章</head> <lb ed="X" n="0678a18"/><lb ed="R059" n="0103a10"/><p xml:id="pX37p0678a1801"><persName>佛</persName>言。学<persName>佛</persName>道者。<persName>佛</persName>所言说皆应信顺。譬如食蜜。中边 <lb ed="X" n="0678a19"/><lb ed="R059" n="0103a11"/>皆甜。吾经亦尔。其義皆快。行者得道矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0678a20"/><lb ed="R059" n="0103a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">四十尽恶圆觉章</cb:mulu><head>四十尽恶圆觉章</head> <lb ed="X" n="0678a21"/><lb ed="R059" n="0103a13"/><p xml:id="pX37p0678a2101"><persName>佛</persName>言。沙门行道。应渐拔去爱欲之根。</p><p xml:id="pX37p0678a2115" cb:place="inline">譬如摘悬珠者 <lb ed="X" n="0678a22"/><lb ed="R059" n="0103a14"/>一一摘之。会有尽时。恶尽自得道也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0678a23"/><lb ed="R059" n="0103a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">四十一出欲免苦章</cb:mulu><head>四十一出欲免苦章</head> <lb ed="X" n="0678a24"/><lb ed="R059" n="0103a16"/><p xml:id="pX37p0678a2401"><persName>佛</persName>言。夫为道者。如牛负重行深泥中。疲极不敢左右 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0678b" n="0678b"/> <lb ed="X" n="0678b01"/><lb ed="R059" n="0103a17"/>顾视。出離淤泥乃可苏息。沙门当观情欲甚于淤泥。 <lb ed="X" n="0678b02"/><lb ed="R059" n="0103a18"/>直心念道。可免苦矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0678b03"/><lb ed="R059" n="0103b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">四十二视法了幻章</cb:mulu><head>四十二视法了幻章</head> <lb ed="X" n="0678b04"/><lb ed="R059" n="0103b02"/><p xml:id="pX37p0678b0401"><persName>佛</persName>言。吾视王侯之位如过隙尘。视金玉之宝如瓦砾。 <lb ed="X" n="0678b05"/><lb ed="R059" n="0103b03"/>视纨素之服如敝帛。视大千世界如一诃子。视阿耨 <lb ed="X" n="0678b06"/><lb ed="R059" n="0103b04"/>池水如涂足油。视方便门如化宝聚。视无上乘如梦 <lb ed="X" n="0678b07"/><lb ed="R059" n="0103b05"/>金帛。视<persName>佛</persName>道如眼前华。视禅定如须弥柱。视涅槃如 <lb ed="X" n="0678b08"/><lb ed="R059" n="0103b06"/>昼夕寤。视倒正如六龙舞。视平等如一真地。视兴化 <lb ed="X" n="0678b09"/><lb ed="R059" n="0103b07"/>如四时木。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0678b10"/><lb ed="R059" n="0103b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三流通分</cb:mulu><head>三流通分</head> <lb ed="X" n="0678b11"/><lb ed="R059" n="0103b09"/><p xml:id="pX37p0678b1101">诸大比丘闻<persName>佛</persName>所说。欢喜奉行。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0678b12"/> <lb ed="X" n="0678b13"/> <lb ed="X" n="0678b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1"><persName>佛</persName>说四十二章经疏抄</cb:mulu> <lb ed="X" n="0678b15"/><cb:docNumber>No. 671</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0678b16"/><lb ed="R059" n="0103b12"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead><persName>佛</persName>说四十二章经疏抄卷第一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0678b17"/> <lb ed="X" n="0678b18"/><lb ed="R059" n="0103b13"/><byline cb:type="author">淸 浙水慈雲灌顶沙门 续法 述</byline> <lb ed="X" n="0678b19"/><lb ed="R059" n="0103b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0678b1901">△释此一经。大分为二。初叙義门二。先略标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0678b20"/><lb ed="R059" n="0103b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0678b2001">将解此经。文分二章。初悬叙義门。次随文疏抄。前有 <lb ed="X" n="0678b21"/><lb ed="R059" n="0103b16"/>六義。一教起所因。二藏乘时摄。三教義分齐。四所被 <lb ed="X" n="0678b22"/><lb ed="R059" n="0103b17"/>機宜。五能诠体性。六宗趣通局。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0678b23"/><lb ed="R059" n="0103b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0678b2301">将下通序也。前下别开也。初句标。一下列。此例起 <lb ed="X" n="0678b24"/><lb ed="R059" n="0104a01"/>信疏旨。略开六门耳。夫圣人说教。必有因缘。故先 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0678c" n="0678c"/> <lb ed="X" n="0678c01"/><lb ed="R059" n="0104a02"/>辩教因。因缘既兴。有所起教。于藏乘分。何种所摄。 <lb ed="X" n="0678c02"/><lb ed="R059" n="0104a03"/>故次约藏摄。藏乘时分。虽知其摄。于五教義。判归 <lb ed="X" n="0678c03"/><lb ed="R059" n="0104a04"/>何教。故三显教義。<anchor xml:id="nkr_note_add_0678c0301" n="0678c0301"/><anchor xml:id="beg0678c0301" n="0678c0301"/>已<anchor xml:id="end0678c0301"/>知教義深廣。未审被何根器。 <lb ed="X" n="0678c04"/><lb ed="R059" n="0104a05"/>故四明被機。既知教義普被诸機。未识能诠何为 <lb ed="X" n="0678c05"/><lb ed="R059" n="0104a06"/>体性。故五论教体。能诠文義。<anchor xml:id="nkr_note_add_0678c0501" n="0678c0501"/><anchor xml:id="beg0678c0501" n="0678c0501"/>已<anchor xml:id="end0678c0501"/>知赅罗。所诠宗旨。 <lb ed="X" n="0678c06"/><lb ed="R059" n="0104a07"/>通局若何。故六示宗趣。此即六義之生起也。</p><p xml:id="pX37p0678c0618" cb:place="inline">△次 <lb ed="X" n="0678c07"/><lb ed="R059" n="0104a08"/>详释六。初起因。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0678c08"/><lb ed="R059" n="0104a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0678c0801">初教因者。谓<persName>如来</persName>出现。非以一缘非以一事。譬如须 <lb ed="X" n="0678c09"/><lb ed="R059" n="0104a10"/>弥山王。不以无事及小事缘令得振动。今经兴起。亦 <lb ed="X" n="0678c10"/><lb ed="R059" n="0104a11"/>复如是。具多因缘。一为欲令在家者改过迁善故。二 <lb ed="X" n="0678c11"/><lb ed="R059" n="0104a12"/>为欲令出家者速超生死故。三为欲令权乘者不迷 <lb ed="X" n="0678c12"/><lb ed="R059" n="0104a13"/>圆实故。四为欲令断欲爱轮迴根本故。五为观尘界 <lb ed="X" n="0678c13"/><lb ed="R059" n="0104a14"/>无常苦空故。六令悟根身无我不净故。七欲示修诸 <lb ed="X" n="0678c14"/><lb ed="R059" n="0104a15"/>行不空沉寂故。八为欲知幻空不著法相故。九为欲 <lb ed="X" n="0678c15"/><lb ed="R059" n="0104a16"/>令明心性达<persName>佛</persName>深理故。十为欲令守真常疾得道果 <lb ed="X" n="0678c16"/><lb ed="R059" n="0104a17"/>故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0678c17"/><lb ed="R059" n="0104a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0678c1701">初句标牒。谓下释義二。先总。<persName>如来</persName>等引花严出现 <lb ed="X" n="0678c18"/><lb ed="R059" n="0104b01"/>文。非一缘一事者。如酬因应请显理度生也。譬如 <lb ed="X" n="0678c19"/><lb ed="R059" n="0104b02"/>等引智度论文。以喩证上法也。今下合也。一下次 <lb ed="X" n="0678c20"/><lb ed="R059" n="0104b03"/>别。<persName>佛</persName>未出时。凡夫造诸恶逆。外道起诸邪见。迷昧 <lb ed="X" n="0678c21"/><lb ed="R059" n="0104b04"/>六尘。沉沦于四趣之中。缠绵五盖。没溺于三涂之 <lb ed="X" n="0678c22"/><lb ed="R059" n="0104b05"/>下。及<persName>佛</persName>降灵。说此妙典。能令凡外。不起邪非。罪灭 <lb ed="X" n="0678c23"/><lb ed="R059" n="0104b06"/>福生。離苦得乐也。下云。众生以十事为善。亦以十 <lb ed="X" n="0678c24"/><lb ed="R059" n="0104b07"/>事为恶。改恶行善。罪自消灭。又云。被辱不嗔难。不 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0679a" n="0679a"/> <lb ed="X" n="0679a01"/><lb ed="R059" n="0104b08"/>说是非难。忍辱多力。不怀恶故。忍者无恶。必为人 <lb ed="X" n="0679a02"/><lb ed="R059" n="0104b09"/>尊<note place="inline">如四五六七八章等</note>。二下。虽解在家多诸罪累。剃除鬚发 <lb ed="X" n="0679a03"/><lb ed="R059" n="0104b10"/>而为沙门。未得離生脱死之方。寧有超凡入圣之 <lb ed="X" n="0679a04"/><lb ed="R059" n="0104b11"/>路。<persName>佛</persName>说此经。能令戒七支登四果。知人命呼吸间。 <lb ed="X" n="0679a05"/><lb ed="R059" n="0104b12"/>一心学道而<anchor xml:id="nkr_note_add_0679a0501" n="0679a0501"/><anchor xml:id="beg0679a0501" n="0679a0501"/>已<anchor xml:id="end0679a0501"/>。下云。如牛行淤泥中。疲极不敢迴 <lb ed="X" n="0679a06"/><lb ed="R059" n="0104b13"/>顾。急走出之。方可苏息<note place="inline">如一二三三十八四十一章等</note>。三下。权乘 <lb ed="X" n="0679a07"/><lb ed="R059" n="0104b14"/>者。即三乘五乘等人也。未闻经前。菩萨则退大向 <lb ed="X" n="0679a08"/><lb ed="R059" n="0104b15"/>小。二乘则沉空滞寂。人天则享福受乐。既闻经後。 <lb ed="X" n="0679a09"/><lb ed="R059" n="0104b16"/>人天也愿超三界。下云。得罗汉乃可信汝意<note place="inline">二十八章</note>。 <lb ed="X" n="0679a10"/><lb ed="R059" n="0104b17"/>视大千如诃子<note place="inline">四十二章</note>。二乘也迴小向大。下云。发菩 <lb ed="X" n="0679a11"/><lb ed="R059" n="0104b18"/>提心难<note place="inline">三十六中</note>随化度人难<note place="inline">十三中</note>。菩萨也会权归实。 <lb ed="X" n="0679a12"/><lb ed="R059" n="0105a01"/>从因趣果。下云。知识灵觉即是菩提。得道疾矣<note place="inline">二十 <lb ed="X" n="0679a13"/><lb ed="R059" n="0105a02"/>章。总证也</note>。又云。<persName>佛</persName>涅槃如夕寤。无上乘如梦金<note place="inline">四十二章。别证 <lb ed="X" n="0679a14"/><lb ed="R059" n="0105a03"/>会渐归顿</note>。又云。喜助人之施道。得福还有尽不。<persName>佛</persName>言。如 <lb ed="X" n="0679a15"/><lb ed="R059" n="0105a04"/>一炬火燃百千炬。火尽不耶<note place="inline">十章。会偏归圆</note>。则知开悟权 <lb ed="X" n="0679a16"/><lb ed="R059" n="0105a05"/>教五乘者。无越此经矣。四下。一切众生。皆以婬欲 <lb ed="X" n="0679a17"/><lb ed="R059" n="0105a06"/>而正性命。是故欲为轮迴之本。楞严云。想爱同结 <lb ed="X" n="0679a18"/><lb ed="R059" n="0105a07"/>爱不能離。则诸世间父母子孙相生不断。是等则 <lb ed="X" n="0679a19"/><lb ed="R059" n="0105a08"/>以欲贪为本。十住断结经云。是时座中有四亿众。 <lb ed="X" n="0679a20"/><lb ed="R059" n="0105a09"/>自知死此生彼牵连不断。欲为之源。今说此经。初 <lb ed="X" n="0679a21"/><lb ed="R059" n="0105a10"/>後皆明断爱離欲去婬远色为得解脱之本。爱心 <lb ed="X" n="0679a22"/><lb ed="R059" n="0105a11"/>不除尘不可出。下云。愼勿视女色。亦莫共言语。又 <lb ed="X" n="0679a23"/><lb ed="R059" n="0105a12"/>云。当观欲情。甚于淤泥等<note place="inline">前後共十九章</note>。五下。六尘色境。 <lb ed="X" n="0679a24"/><lb ed="R059" n="0105a13"/>如幻泡影。三界火宅。八苦交煎。凡外不了执真常 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0679b" n="0679b"/> <lb ed="X" n="0679b01"/><lb ed="R059" n="0105a14"/>乐。起诸惑业。轮转不休。故说此经令悟无常。下云。 <lb ed="X" n="0679b02"/><lb ed="R059" n="0105a15"/>观天地非常。世界非常<note place="inline">二十中</note>。又云。视王位如隙尘。 <lb ed="X" n="0679b03"/><lb ed="R059" n="0105a16"/>宝玉如瓦砾。纨素如敝帛。兴化如四时<note place="inline">四十二中</note>。</p><p xml:id="pX37p0679b0320" cb:place="inline">净名 <lb ed="X" n="0679b04"/><lb ed="R059" n="0105a17"/>云。所见色与盲等。所闻声与响等。所嗅香与风等。 <lb ed="X" n="0679b05"/><lb ed="R059" n="0105a18"/>所食味不分别。受诸触如智证。观诸法如幻化。楞 <lb ed="X" n="0679b06"/><lb ed="R059" n="0105b01"/>严云。见闻如幻翳。三界若空花。花严云。住于梦定 <lb ed="X" n="0679b07"/><lb ed="R059" n="0105b02"/>者。了世皆如梦。则尘界苦空。岂可贪恋耶。六下。一 <lb ed="X" n="0679b08"/><lb ed="R059" n="0105b03"/>切男女身分。皆有无量过患。贪欲之狱恒为烦恼 <lb ed="X" n="0679b09"/><lb ed="R059" n="0105b04"/>繫缠。臭秽之坑常被诸虫噆食。似行厕而五种不 <lb ed="X" n="0679b10"/><lb ed="R059" n="0105b05"/>净。若漏囊而九孔常流。嗔恚毒蛇起害心而戕慧 <lb ed="X" n="0679b11"/><lb ed="R059" n="0105b06"/>命。愚痴罗刹执我见而啖智身。不坚似芭蕉水沫。 <lb ed="X" n="0679b12"/><lb ed="R059" n="0105b07"/>无常如<g ref="#CB08504">焰</g>影电光。虽灌吞而反作怨仇。每将养而 <lb ed="X" n="0679b13"/><lb ed="R059" n="0105b08"/>罔知报恩。犹恶贼而擧世皆嫌。类死狗而诸贤幷 <lb ed="X" n="0679b14"/><lb ed="R059" n="0105b09"/>弃。奈何凡迷。从无始来。执身为我。因宝我故。贪求 <lb ed="X" n="0679b15"/><lb ed="R059" n="0105b10"/>名利欲荣益我。忿恨违情恐侵损我。非理计挍展 <lb ed="X" n="0679b16"/><lb ed="R059" n="0105b11"/>转相续。若能常观此身本来无我不净。即三毒自 <lb ed="X" n="0679b17"/><lb ed="R059" n="0105b12"/>灭。三界自離也。下云。当念身中四大无我<note place="inline">二十一中</note>等。 <lb ed="X" n="0679b18"/><lb ed="R059" n="0105b13"/>又有贪女色者。不知罗衣<g ref="#CB00746">罩</g>了脓囊。锦被遮却屎 <lb ed="X" n="0679b19"/><lb ed="R059" n="0105b14"/>尿桶。簪华草于腥臊头上。带麝香于臭皮袋畔。外 <lb ed="X" n="0679b20"/><lb ed="R059" n="0105b15"/>假粉涂。内唯虫聚。鲍肆厕孔。粪丸疮疱。犹如彩画 <lb ed="X" n="0679b21"/><lb ed="R059" n="0105b16"/>甁中多盛脓血粪秽。亦如西域屍陀林树。果如初 <lb ed="X" n="0679b22"/><lb ed="R059" n="0105b17"/>生孩子色甚鲜白。须臾堕在地上胀烂臭秽。女身 <lb ed="X" n="0679b23"/><lb ed="R059" n="0105b18"/>亦尔。鯹膻垢恶。如何迷昧汉尙逞风流。却似厕虫 <lb ed="X" n="0679b24"/><lb ed="R059" n="0106a01"/>乐粪。懵懂郞犹生顚倒。好像靑蝇逐臭。眼前图快 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0679c" n="0679c"/> <lb ed="X" n="0679c01"/><lb ed="R059" n="0106a02"/>活不及一时。身後受苦报经历多劫。纵使妻儿相 <lb ed="X" n="0679c02"/><lb ed="R059" n="0106a03"/>惜无计为君。假饶骨肉满前有谁替汝。<persName>佛</persName>说此经。 <lb ed="X" n="0679c03"/><lb ed="R059" n="0106a04"/>令離女色。大患莫切于有身。大苦莫甚于有欲。是 <lb ed="X" n="0679c04"/><lb ed="R059" n="0106a05"/>故见诸女身。当作粪囊行厕脓袋<g ref="#CB01961">虫</g>窟观。恶疮秽 <lb ed="X" n="0679c05"/><lb ed="R059" n="0106a06"/>器火<anchor xml:id="nkr_note_add_0679c0501" n="0679c0501"/><anchor xml:id="beg0679c0501" n="0679c0501"/>坑<anchor xml:id="end0679c0501"/>华箭观。无底枯井观。杻械枷锁观。痨病痈 <lb ed="X" n="0679c06"/><lb ed="R059" n="0106a07"/>毒死屍<g ref="#CB01265">膖</g>胀观。髑髅骨锁火烧归尘观等。若能如 <lb ed="X" n="0679c07"/><lb ed="R059" n="0106a08"/>是。自然出離五欲成证四果也。下云。于色不捨如 <lb ed="X" n="0679c08"/><lb ed="R059" n="0106a09"/>刀上蜜。有割舌患<note place="inline">二十三中</note>。又云。繫于妻子甚于牢狱。 <lb ed="X" n="0679c09"/><lb ed="R059" n="0106a10"/>情爱于色。投泥自溺<note place="inline">二十四中</note>。无能为道<note place="inline">二十五</note>。执炬烧 <lb ed="X" n="0679c10"/><lb ed="R059" n="0106a11"/>手<note place="inline">二十六</note>。祸殃横生<note place="inline">二十八</note>。种种忧怖<note place="inline">三十二</note>等。是则无 <lb ed="X" n="0679c11"/><lb ed="R059" n="0106a12"/>我观为破身见之本。不净观为断色贪之根。求道 <lb ed="X" n="0679c12"/><lb ed="R059" n="0106a13"/>者可不修欤。七下。欲阶圣位。须修妙行。万行不修 <lb ed="X" n="0679c13"/><lb ed="R059" n="0106a14"/>诸位徒设。撥无因果堕于断见外道。毕竟寂灭同 <lb ed="X" n="0679c14"/><lb ed="R059" n="0106a15"/>于偏空二乘。今则持七支戒进四真道。一取足<note place="inline">三</note> <lb ed="X" n="0679c15"/><lb ed="R059" n="0106a16"/>行善<note place="inline">四</note>悔过<note place="inline">五</note>孝亲<note place="inline">十二</note>明大力<note place="inline">十五六</note>灭众魔<note place="inline">三十三</note> <lb ed="X" n="0679c16"/><lb ed="R059" n="0106a17"/>发菩提心<note place="inline">三十六</note>方便化度<note place="inline">十三</note>此即入于大乘者也。</p> <lb ed="X" n="0679c17"/><lb ed="R059" n="0106a18"/><p xml:id="pX37p0679c1701">八下。根身器界。生灭万变。总是水中月影。空裡花 <lb ed="X" n="0679c18"/><lb ed="R059" n="0106b01"/>光。圣人了知虚妄无取捨心。所以随处自在得大 <lb ed="X" n="0679c19"/><lb ed="R059" n="0106b02"/>安乐。凡夫于此执以为实。爱憎取捨烦恼炽燃。因 <lb ed="X" n="0679c20"/><lb ed="R059" n="0106b03"/>惑造业。因业受苦。皆由不能识破而<anchor xml:id="nkr_note_add_0679c2001" n="0679c2001"/><anchor xml:id="beg0679c2001" n="0679c2001"/>已<anchor xml:id="end0679c2001"/>。譬如两人。 <lb ed="X" n="0679c21"/><lb ed="R059" n="0106b04"/>同观水中之月。愚者妄谓实月欲图捞取费力懊 <lb ed="X" n="0679c22"/><lb ed="R059" n="0106b05"/>恼。智者了知虚妄袖手安坐快乐自在。永嘉集云。 <lb ed="X" n="0679c23"/><lb ed="R059" n="0106b06"/>心与空相应。讥毁赞誉何忧何喜。身与空相应。刀 <lb ed="X" n="0679c24"/><lb ed="R059" n="0106b07"/>割香涂何苦何乐。依报与空相应。施与劫夺何得 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0680a" n="0680a"/> <lb ed="X" n="0680a01"/><lb ed="R059" n="0106b08"/>何失。今教兴也。正令知幻。以般若照五蕴皆空。聚 <lb ed="X" n="0680a02"/><lb ed="R059" n="0106b09"/>沫之色既虚。水泡之受何有。阳<g ref="#CB08504">焰</g>之想非实。芭蕉 <lb ed="X" n="0680a03"/><lb ed="R059" n="0106b10"/>之行唯空。幻识倏尔无依。空大湛然不动穷四大 <lb ed="X" n="0680a04"/><lb ed="R059" n="0106b11"/>根本。性相尙无。则六根枝条影响奚有。身见既不 <lb ed="X" n="0680a05"/><lb ed="R059" n="0106b12"/>立。妄境又无从。理穷于此。人法俱空。见五阴中无 <lb ed="X" n="0680a06"/><lb ed="R059" n="0106b13"/>有主宰。即人空慧。见六根上皆如幻化。即法空慧。 <lb ed="X" n="0680a07"/><lb ed="R059" n="0106b14"/>下云。内无所得。外无所求<note place="inline">二中</note>。触事无心。对境不动 <lb ed="X" n="0680a08"/><lb ed="R059" n="0106b15"/><note place="inline">十三</note>。念无念念。行无行行<note place="inline">十九</note>。无修无证<note place="inline">三十六中</note>。如化如 <lb ed="X" n="0680a09"/><lb ed="R059" n="0106b16"/>梦等<note place="inline">四十二中</note>。九下。此心凡圣之宅根境之原。凡愚执 <lb ed="X" n="0680a10"/><lb ed="R059" n="0106b17"/>作阿赖耶识。成生死苦恼之因。圣者达为<persName>如来</persName>藏 <lb ed="X" n="0680a11"/><lb ed="R059" n="0106b18"/>心。受涅槃常乐之果。众生随情执重。不信有<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0680a12"/><lb ed="R059" n="0107a01"/>藏。念念昧<persName>如来</persName>法界之性。步步造众生业果之因。 <lb ed="X" n="0680a13"/><lb ed="R059" n="0107a02"/>恶业日新。苦缘无尽。于安稳处生衰恼心。向解脱 <lb ed="X" n="0680a14"/><lb ed="R059" n="0107a03"/>内成繫缚果。受<g ref="#CB08504">焰</g>口针喉之体。经劫而饥火焚烧。 <lb ed="X" n="0680a15"/><lb ed="R059" n="0107a04"/>作披毛戴角之身。触目而网罗萦绊。或堕无间狱。 <lb ed="X" n="0680a16"/><lb ed="R059" n="0107a05"/>抱剧苦而常处火轮。或生修罗宫。起鬥诤而恒雨 <lb ed="X" n="0680a17"/><lb ed="R059" n="0107a06"/>刀剑。或暂居人界。刹那而八苦交煎。或偶处天宫。 <lb ed="X" n="0680a18"/><lb ed="R059" n="0107a07"/>倏忽而五衰陷坠。长沉三障。不出四魔。皆为不知 <lb ed="X" n="0680a19"/><lb ed="R059" n="0107a08"/><persName>如来</persName>藏心。遗失唯识妙性。背真慈父。佣赁外方。捨 <lb ed="X" n="0680a20"/><lb ed="R059" n="0107a09"/>大智王。依投他国。是以诸<persName>佛</persName>惊入火宅。说三乘教。 <lb ed="X" n="0680a21"/><lb ed="R059" n="0107a10"/>引导众生。出離三界。开悟之方唯在明心。心有大 <lb ed="X" n="0680a22"/><lb ed="R059" n="0107a11"/>小。理有浅深。明六识心性。达我空真如理。成小乘 <lb ed="X" n="0680a23"/><lb ed="R059" n="0107a12"/>教果。明八识心性。达法空真如理。成大乘分教果。 <lb ed="X" n="0680a24"/><lb ed="R059" n="0107a13"/>明无生心性。达二空真如理。成大乘始教果。明如 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0680b" n="0680b"/> <lb ed="X" n="0680b01"/><lb ed="R059" n="0107a14"/>来藏心性。达依言不空真如理。成大乘终实教果。 <lb ed="X" n="0680b02"/><lb ed="R059" n="0107a15"/>明自觉境智心性。达離言真如理。成一乘顿教果。 <lb ed="X" n="0680b03"/><lb ed="R059" n="0107a16"/>明圆融无尽心。达一真法界真如理。成一乘圆教 <lb ed="X" n="0680b04"/><lb ed="R059" n="0107a17"/>果。如此理性一通。自可从凡夫而圆妙觉矣。下云。 <lb ed="X" n="0680b05"/><lb ed="R059" n="0107a18"/>识心达本<note place="inline">一章</note>。达<persName>佛</persName>深理<note place="inline">二章</note>。观灵觉即菩提<note place="inline">二十中</note>。又 <lb ed="X" n="0680b06"/><lb ed="R059" n="0107b01"/>云。心如功曹<note place="inline">三十一中</note>。学道应当坚持其心<note place="inline">三十三中</note>。心若 <lb ed="X" n="0680b07"/><lb ed="R059" n="0107b02"/>调适道可得矣<note place="inline">三十四中</note>。十下。一切尘境。皆从识变。无 <lb ed="X" n="0680b08"/><lb ed="R059" n="0107b03"/>尽诸法幷逐想生。離识无尘。離想无法。如此明达。 <lb ed="X" n="0680b09"/><lb ed="R059" n="0107b04"/>顿悟前非。杌见鬼空。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0680001" n="0680001"/>蝇消蛇想。终不更待空裡之 <lb ed="X" n="0680b10"/><lb ed="R059" n="0107b05"/>华将期结果。取梦中之物拟欲牢藏。遂乃静虑虚 <lb ed="X" n="0680b11"/><lb ed="R059" n="0107b06"/>襟。若凌空之逸翮。随缘养性。犹纵浪之虚舟。毕故 <lb ed="X" n="0680b12"/><lb ed="R059" n="0107b07"/>不造新。契真而合道。故楞严云。以诸众生从无始 <lb ed="X" n="0680b13"/><lb ed="R059" n="0107b08"/>来。循诸色声逐念流转。曾不开悟性净妙常。不循 <lb ed="X" n="0680b14"/><lb ed="R059" n="0107b09"/>所常逐诸生灭。由是生生杂染流转。若弃生灭。守 <lb ed="X" n="0680b15"/><lb ed="R059" n="0107b10"/>于真常。常光现前。根尘识心应时消落。则汝法眼 <lb ed="X" n="0680b16"/><lb ed="R059" n="0107b11"/>应时淸明。云何不成无上知觉。下云。守志奉道。其 <lb ed="X" n="0680b17"/><lb ed="R059" n="0107b12"/>道甚大<note place="inline">九章</note>。又云。净心守志可会至道<note place="inline">十四中</note>。又云。学 <lb ed="X" n="0680b18"/><lb ed="R059" n="0107b13"/>道之人。不为情惑。不为邪扰。精进无为。吾保此人 <lb ed="X" n="0680b19"/><lb ed="R059" n="0107b14"/>必得道矣。准知居之切时。循常守真。不起妄念。乃 <lb ed="X" n="0680b20"/><lb ed="R059" n="0107b15"/>是修证之要门也。</p><p xml:id="pX37p0680b2008" cb:place="inline">此十因中。前三约人。後七约法。 <lb ed="X" n="0680b21"/><lb ed="R059" n="0107b16"/>四五六小教義也。七相宗。八空宗。九终教。十顿教。 <lb ed="X" n="0680b22"/><lb ed="R059" n="0107b17"/>又後二兼圆教義。若序其生起者。<persName>如来</persName>说经。专为 <lb ed="X" n="0680b23"/><lb ed="R059" n="0107b18"/>度生。生可愍者莫于凡外。故初为在家。令其染者 <lb ed="X" n="0680b24"/><lb ed="R059" n="0108a01"/>净耳。二所以染转净者。欲其出三界火宅家故。三 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0680c" n="0680c"/> <lb ed="X" n="0680c01"/><lb ed="R059" n="0108a02"/>既得超凡入圣。为欲迴小向大。会三皈一故。四五 <lb ed="X" n="0680c02"/><lb ed="R059" n="0108a03"/>性等人出二死者。必有断绝轮迴法故。五欲断爱 <lb ed="X" n="0680c03"/><lb ed="R059" n="0108a04"/>根。应观尘界苦空。六出三界苦。须悟根身无我。七 <lb ed="X" n="0680c04"/><lb ed="R059" n="0108a05"/>欲得二空。当修二无我观六度万行。八虽常行行 <lb ed="X" n="0680c05"/><lb ed="R059" n="0108a06"/>度生。而不住于法相。九欲不著相。在于明心。十若 <lb ed="X" n="0680c06"/><lb ed="R059" n="0108a07"/>使明心达理。须当净意守真。又由守真得道。所以 <lb ed="X" n="0680c07"/><lb ed="R059" n="0108a08"/>令在家改过。出家超生。如此始终钩锁不断。故此 <lb ed="X" n="0680c08"/><lb ed="R059" n="0108a09"/>教兴有多缘也。</p><p xml:id="pX37p0680c0807" cb:place="inline">△二藏摄。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0680c09"/><lb ed="R059" n="0108a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0680c0901">二藏摄者。三藏之中契经藏摄。二藏之内声闻藏摄。 <lb ed="X" n="0680c10"/><lb ed="R059" n="0108a11"/>于五乘中後三乘摄。十二分教长行文摄。于三时中 <lb ed="X" n="0680c11"/><lb ed="R059" n="0108a12"/>转照初转时摄。十化仪门随機不定门摄。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0680c12"/><lb ed="R059" n="0108a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0680c1201">二下。标章门。三下释義相五。初藏摄三藏者。谓经 <lb ed="X" n="0680c13"/><lb ed="R059" n="0108a14"/>藏律藏论藏也。于三学中。经诠定学。律诠戒学。论 <lb ed="X" n="0680c14"/><lb ed="R059" n="0108a15"/>诠慧学。契经者。契理契機之经也。而云摄者。以此 <lb ed="X" n="0680c15"/><lb ed="R059" n="0108a16"/>经中。<persName>佛</persName>自直说四谛观。无我观。无常观。菩提观。乃 <lb ed="X" n="0680c16"/><lb ed="R059" n="0108a17"/>至对境不动。心行平等。守真合道。定如须弥。故是 <lb ed="X" n="0680c17"/><lb ed="R059" n="0108a18"/>契经藏摄。诠定学也。下云。吾经亦尔其義皆快。亦 <lb ed="X" n="0680c18"/><lb ed="R059" n="0108b01"/>兼律论少分。下云。忆念吾戒必得道果。兼律義也。 <lb ed="X" n="0680c19"/><lb ed="R059" n="0108b02"/>又问答人命在幾间。兼论義也。二藏者。谓声闻藏 <lb ed="X" n="0680c20"/><lb ed="R059" n="0108b03"/>菩萨藏也。此经正为二乘。傍化菩萨。故无菩萨在 <lb ed="X" n="0680c21"/><lb ed="R059" n="0108b04"/>会。而云观菩提视<persName>佛</persName>道。亦是引摄小乘迴向于大 <lb ed="X" n="0680c22"/><lb ed="R059" n="0108b05"/>乘也。故是声闻藏摄。约兼亦可菩萨藏摄。发心度 <lb ed="X" n="0680c23"/><lb ed="R059" n="0108b06"/>人。大乘義也。于下。二。乘摄。五乘者谓人天声闻缘 <lb ed="X" n="0680c24"/><lb ed="R059" n="0108b07"/>觉菩萨五乘也。人则三皈五戒。天则十善八定。声 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0681a" n="0681a"/> <lb ed="X" n="0681a01"/><lb ed="R059" n="0108b08"/>闻四谛法门。缘觉十二因缘。菩萨六度二果。今此 <lb ed="X" n="0681a02"/><lb ed="R059" n="0108b09"/>经中。谈四果。度众生。视涅槃。守一真。不说归戒禅 <lb ed="X" n="0681a03"/><lb ed="R059" n="0108b10"/>善。故非人天。乃是後三摄也。十下。三分摄。十二分 <lb ed="X" n="0681a04"/><lb ed="R059" n="0108b11"/>者。一长行。二重颂。三授记。四孤起。五因缘。六无问 <lb ed="X" n="0681a05"/><lb ed="R059" n="0108b12"/>自说。七本事。八本生。九方廣。十未曾有。十一譬喩。 <lb ed="X" n="0681a06"/><lb ed="R059" n="0108b13"/>十二论议。长行摄者。始从尔时<persName>世尊</persName>成道。终至比 <lb ed="X" n="0681a07"/><lb ed="R059" n="0108b14"/>丘欢喜奉行。皆属长行文義。无有重颂等故。略兼 <lb ed="X" n="0681a08"/><lb ed="R059" n="0108b15"/>自说譬喩论议。四十馀章。不待请问。自说也。磨镜。 <lb ed="X" n="0681a09"/><lb ed="R059" n="0108b16"/>澄水。炬室。蜜刀等。譬喩也。问命道。答明力。商火善。 <lb ed="X" n="0681a10"/><lb ed="R059" n="0108b17"/>较琴道。论议也。于下。四时摄。三时者。谓先照时转 <lb ed="X" n="0681a11"/><lb ed="R059" n="0108b18"/>照时还照时也。初转摄者。盖转照中又开三时。一 <lb ed="X" n="0681a12"/><lb ed="R059" n="0109a01"/>初转时。如日出<anchor xml:id="nkr_note_add_0681a1201" n="0681a1201"/><anchor xml:id="beg0681a1201" n="0681a1201"/>已<anchor xml:id="end0681a1201"/>自下转上也。次中转时。如日陞 <lb ed="X" n="0681a13"/><lb ed="R059" n="0109a02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0681a1301" n="0681a1301"/><anchor xml:id="beg0681a1301" n="0681a1301"/>已<anchor xml:id="end0681a1301"/>自东转西也。三後转时。如日暮<anchor xml:id="nkr_note_add_0681a1302" n="0681a1302"/><anchor xml:id="beg0681a1302" n="0681a1302"/>已<anchor xml:id="end0681a1302"/>自上转下也。 <lb ed="X" n="0681a14"/><lb ed="R059" n="0109a03"/>今此一经。即在<name role="" type="person">鹿野苑</name>中。度五比丘之後而说。故 <lb ed="X" n="0681a15"/><lb ed="R059" n="0109a04"/>属初转非中後也。问。若尔。何以通大乘耶。答。以一 <lb ed="X" n="0681a16"/><lb ed="R059" n="0109a05"/>时会不唯局一小乘教故。密迹力士经说。<persName>佛</persName>初成 <lb ed="X" n="0681a17"/><lb ed="R059" n="0109a06"/>道竟。七日思惟<anchor xml:id="nkr_note_add_0681a1701" n="0681a1701"/><anchor xml:id="beg0681a1701" n="0681a1701"/>已<anchor xml:id="end0681a1701"/>。即于鹿园中为转法轮。廣益三 <lb ed="X" n="0681a18"/><lb ed="R059" n="0109a07"/>乘众。得大小等果。大品经云。<persName>佛</persName>初在鹿野。转四谛 <lb ed="X" n="0681a19"/><lb ed="R059" n="0109a08"/>法轮。无量众生发声闻心。无量众生发独觉心。无 <lb ed="X" n="0681a20"/><lb ed="R059" n="0109a09"/>量众生发菩提心。行六度等。</p><p xml:id="pX37p0681a2012" cb:place="inline">十下。五仪摄。花严疏 <lb ed="X" n="0681a21"/><lb ed="R059" n="0109a10"/>钞化仪有十。一本末差别门。二依本起末门。三摄 <lb ed="X" n="0681a22"/><lb ed="R059" n="0109a11"/>末归本门。四本末无碍门。五随機不定门。六显密 <lb ed="X" n="0681a23"/><lb ed="R059" n="0109a12"/>同时门。七一时顿演门。八寂寞无言门。九赅通三 <lb ed="X" n="0681a24"/><lb ed="R059" n="0109a13"/>际门。十褈褈无尽门。不定摄者。以此经義。随闻一 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0681b" n="0681b"/> <lb ed="X" n="0681b01"/><lb ed="R059" n="0109a14"/>章一句各各异解不同。如云识自心源。达<persName>佛</persName>深理。 <lb ed="X" n="0681b02"/><lb ed="R059" n="0109a15"/>悟无为法。亦有人小乘者。或有成相宗者。又有会 <lb ed="X" n="0681b03"/><lb ed="R059" n="0109a16"/>实教者。如云心不繫道。亦不结业。无念作。非修证。 <lb ed="X" n="0681b04"/><lb ed="R059" n="0109a17"/>不历诸位而自崇最。或有悟偏真者。亦有解无相 <lb ed="X" n="0681b05"/><lb ed="R059" n="0109a18"/>者。复有住顿教者。馀诸文言。例此可知。故下喩云。 <lb ed="X" n="0681b06"/><lb ed="R059" n="0109b01"/>譬如食蜜中边皆甜。则十门内不定摄矣。亦可兼 <lb ed="X" n="0681b07"/><lb ed="R059" n="0109b02"/>差别门无碍门中。显了三乘通益三機一分之義。 <lb ed="X" n="0681b08"/><lb ed="R059" n="0109b03"/>下云。饭一罗汉不如饭一支<persName>佛</persName>。饭一支<persName>佛</persName>不如饭 <lb ed="X" n="0681b09"/><lb ed="R059" n="0109b04"/>一诸<persName>佛</persName>等。</p><p xml:id="pX37p0681b0905" cb:place="inline">△三教義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0681b10"/><lb ed="R059" n="0109b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0681b1001">三教義者。分别分齐。开为二门。一约教诠法通局显 <lb ed="X" n="0681b11"/><lb ed="R059" n="0109b06"/>分齐。教类有五。</p><p xml:id="pX37p0681b1107" cb:place="inline">一小教。唯谈人空故。二始教。但明法 <lb ed="X" n="0681b12"/><lb ed="R059" n="0109b07"/>空故。亦名分教。但说法相故。三终教。复说中道故。亦 <lb ed="X" n="0681b13"/><lb ed="R059" n="0109b08"/>名实教。多谈法性故。四顿教。唯辨真性故。五圆教。直 <lb ed="X" n="0681b14"/><lb ed="R059" n="0109b09"/>谈法界故。初一小乘。二三大乘。四五一乘。</p><p xml:id="pX37p0681b1417" cb:place="inline">若将此经 <lb ed="X" n="0681b15"/><lb ed="R059" n="0109b10"/>显分齐者。正属小乘教。下云。世界非常。四大无我。为 <lb ed="X" n="0681b16"/><lb ed="R059" n="0109b11"/>四真道。成四向果。亦可兼通馀四教。发菩提心。随化 <lb ed="X" n="0681b17"/><lb ed="R059" n="0109b12"/>度人。分教義也。无修无行。会者近尔。始教義也。觉即 <lb ed="X" n="0681b18"/><lb ed="R059" n="0109b13"/>菩提。得道甚疾。终实義也。识自心源。不历诸位。顿教 <lb ed="X" n="0681b19"/><lb ed="R059" n="0109b14"/>義也。经如食蜜边中皆甜。圆教義也。二约法生起本 <lb ed="X" n="0681b20"/><lb ed="R059" n="0109b15"/>末显分齐。法相亦五。</p><p xml:id="pX37p0681b2009" cb:place="inline">初唯一心为本源。所言法者。谓 <lb ed="X" n="0681b21"/><lb ed="R059" n="0109b16"/>众生心。是心则摄一切世间出世间法。即花严明一 <lb ed="X" n="0681b22"/><lb ed="R059" n="0109b17"/>真法界心也。圆教齐此。</p><p xml:id="pX37p0681b2210" cb:place="inline">二依一心开二门。一者心真 <lb ed="X" n="0681b23"/><lb ed="R059" n="0109b18"/>如门。所谓心性不生不灭。即顿教分齐也。始教中空 <lb ed="X" n="0681b24"/><lb ed="R059" n="0110a01"/>義。亦是密说此门。以空宗人不知<persName>如来</persName>遣相处以为 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0681c" n="0681c"/> <lb ed="X" n="0681c01"/><lb ed="R059" n="0110a02"/>显真性。故非彼分。二者心生灭门。谓依<persName>如来</persName>藏故。有 <lb ed="X" n="0681c02"/><lb ed="R059" n="0110a03"/>生灭心。所谓不生不灭与生灭和合。非一非异。名为 <lb ed="X" n="0681c03"/><lb ed="R059" n="0110a04"/>阿赖耶识。即终教分齐也。分教中识義。亦是密说此 <lb ed="X" n="0681c04"/><lb ed="R059" n="0110a05"/>门。以相宗人不知<persName>佛</persName>说<persName>如来</persName>藏以为阿赖耶。故非彼 <lb ed="X" n="0681c05"/><lb ed="R059" n="0110a06"/>分。三依後生灭门明二義。一者觉義。谓心体離念。等 <lb ed="X" n="0681c06"/><lb ed="R059" n="0110a07"/>虚空界。二者不觉義。谓不如实知真如法一故。即破 <lb ed="X" n="0681c07"/><lb ed="R059" n="0110a08"/>相宗。齐此觉義。以为返本还源之地。以彼宗未明真 <lb ed="X" n="0681c08"/><lb ed="R059" n="0110a09"/>空相即真如心性。故说诸法无不是空。纵有一法勝 <lb ed="X" n="0681c09"/><lb ed="R059" n="0110a10"/>涅槃者。我亦说为如幻如梦。凡所有相皆是虚妄。離 <lb ed="X" n="0681c10"/><lb ed="R059" n="0110a11"/>念相者即是法身。依此法身说名为觉。故空宗诠法。 <lb ed="X" n="0681c11"/><lb ed="R059" n="0110a12"/>唯齐觉義。</p><p xml:id="pX37p0681c1105" cb:place="inline">四依後不觉義生三细。一业相。二转相。三 <lb ed="X" n="0681c12"/><lb ed="R059" n="0110a13"/>现相。即唯识宗齐此业相。以为诸法生起之本。以彼 <lb ed="X" n="0681c13"/><lb ed="R059" n="0110a14"/>宗未明此三细等与真如同以一心为源。故说真如 <lb ed="X" n="0681c14"/><lb ed="R059" n="0110a15"/>无知无觉。凝然不变。不许随缘。但说八识生灭。纵转 <lb ed="X" n="0681c15"/><lb ed="R059" n="0110a16"/>成四智。亦唯是有为。不得即理。故相宗诠法唯齐业 <lb ed="X" n="0681c16"/><lb ed="R059" n="0110a17"/>识。</p><p xml:id="pX37p0681c1602" cb:place="inline">五依後现相生六粗。一智相。二相续相。法执也。三 <lb ed="X" n="0681c17"/><lb ed="R059" n="0110a18"/>执取相。四计名字相。我执也。五起业相。六业繫苦相。 <lb ed="X" n="0681c18"/><lb ed="R059" n="0110b01"/>小乘教明唯齐第三。<anchor xml:id="nkr_note_add_0681c1801" n="0681c1801"/><anchor xml:id="beg0681c1801" n="0681c1801"/>但<anchor xml:id="end0681c1801"/>断我执。未证法空故。人天乘 <lb ed="X" n="0681c19"/><lb ed="R059" n="0110b02"/>教唯齐第五。<anchor xml:id="nkr_note_add_0681c1901" n="0681c1901"/><anchor xml:id="beg0681c1901" n="0681c1901"/>但<anchor xml:id="end0681c1901"/>知善恶业相。不识二执惑故。下云。识 <lb ed="X" n="0681c20"/><lb ed="R059" n="0110b03"/>心达本。无上一真。即一心也。心不繫道。亦不结业。即 <lb ed="X" n="0681c21"/><lb ed="R059" n="0110b04"/>真如也。心中浊兴。心如功曹。即生灭也。言语道断非 <lb ed="X" n="0681c22"/><lb ed="R059" n="0110b05"/>物所拘。会者近尔迷者远乎。即觉不觉義也。欲生于 <lb ed="X" n="0681c23"/><lb ed="R059" n="0110b06"/>汝意。意以思想生。即三细也。邪心不止断阴何益。智 <lb ed="X" n="0681c24"/><lb ed="R059" n="0110b07"/>相续義。人随情欲求于声名。取名字義。勿与色会会 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0682a" n="0682a"/> <lb ed="X" n="0682a01"/><lb ed="R059" n="0110b08"/>即祸生。业苦相義。即六粗也。是知此经。具诠本末矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0682a02"/><lb ed="R059" n="0110b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0682a0201">三下标章。分下释義。先总列。</p><p xml:id="pX37p0682a0212" cb:place="inline">一下。次别明二。初教 <lb ed="X" n="0682a03"/><lb ed="R059" n="0110b10"/>唯人空者。少说法空故。但法空者。未尽大乘不空 <lb ed="X" n="0682a04"/><lb ed="R059" n="0110b11"/>理故。但法相者。有不成<persName>佛</persName>。未尽大乘法性理故。说 <lb ed="X" n="0682a05"/><lb ed="R059" n="0110b12"/>中道者。谈缘起无性之理。拣非空宗无相。不说妙 <lb ed="X" n="0682a06"/><lb ed="R059" n="0110b13"/>有也。多法性者。无性阐提悉当成<persName>佛</persName>。方尽大乘法 <lb ed="X" n="0682a07"/><lb ed="R059" n="0110b14"/>性之理。拣非唯识多谈法相少及法性也。唯真性 <lb ed="X" n="0682a08"/><lb ed="R059" n="0110b15"/>者。拣非终教犹带法相说也。谈法界者。性海圆融。 <lb ed="X" n="0682a09"/><lb ed="R059" n="0110b16"/>缘起无碍故。初一下。依教明乘也。若将下。以教判 <lb ed="X" n="0682a10"/><lb ed="R059" n="0110b17"/>经也。正属小者。四十章中明小多故。如云。<persName>佛</persName>为解 <lb ed="X" n="0682a11"/><lb ed="R059" n="0110b18"/>说得须陀洹。透得此门出尘罗汉。得罗汉<anchor xml:id="nkr_note_add_0682a1101" n="0682a1101"/><anchor xml:id="beg0682a1101" n="0682a1101"/>已<anchor xml:id="end0682a1101"/>可信 <lb ed="X" n="0682a12"/><lb ed="R059" n="0111a01"/>汝意。此等皆小義也。二下。次法。依起信论所诠染 <lb ed="X" n="0682a13"/><lb ed="R059" n="0111a02"/>法。从本起末。略开五重也。即花严下。所宗虽四法 <lb ed="X" n="0682a14"/><lb ed="R059" n="0111a03"/>界统唯一真法界故。行愿钞云。一真法界。即诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0682a15"/><lb ed="R059" n="0111a04"/>众生本源淸净心也。<note place="inline">文</note>密说此者。顿之離言绝相。 <lb ed="X" n="0682a16"/><lb ed="R059" n="0111a05"/>正为显真如中体性。故于此门名为显了正说。始 <lb ed="X" n="0682a17"/><lb ed="R059" n="0111a06"/>之離言绝相。但为明真如上空相。故此称名密意 <lb ed="X" n="0682a18"/><lb ed="R059" n="0111a07"/>傍说。原人论解云。破相義通两势。若取破相明空 <lb ed="X" n="0682a19"/><lb ed="R059" n="0111a08"/>为大乘初门。合入始教。即当觉義。若取破相愿性。 <lb ed="X" n="0682a20"/><lb ed="R059" n="0111a09"/>即属顿教。当真如门。长水记云。此真如门说心性 <lb ed="X" n="0682a21"/><lb ed="R059" n="0111a10"/>不生不灭。乃至绝言绝虑。故是显谈。心经谓诸法 <lb ed="X" n="0682a22"/><lb ed="R059" n="0111a11"/>空相。即是真如之相。虽明其相。而不克显真如体 <lb ed="X" n="0682a23"/><lb ed="R059" n="0111a12"/>性。故云密说。</p><p xml:id="pX37p0682a2306" cb:place="inline"><note place="inline">文</note>二者下。原人论解云。论文于此作 <lb ed="X" n="0682a24"/><lb ed="R059" n="0111a13"/>两褈能所依。初重以<persName>如来</persName>藏为所依总相。生灭不 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0682b" n="0682b"/> <lb ed="X" n="0682b01"/><lb ed="R059" n="0111a14"/>生灭二義为能依别相。不生灭心即真如。属前顿 <lb ed="X" n="0682b02"/><lb ed="R059" n="0111a15"/>教。生灭心即根本无明。属後始分教。真妄和合边 <lb ed="X" n="0682b03"/><lb ed="R059" n="0111a16"/>正属此终教也。第二重以赖耶识为所依总相。觉 <lb ed="X" n="0682b04"/><lb ed="R059" n="0111a17"/>不觉二義为能依别相。由前不生灭真心故有觉 <lb ed="X" n="0682b05"/><lb ed="R059" n="0111a18"/>義。觉義者。是真如气分故。属後始教。由前生灭妄 <lb ed="X" n="0682b06"/><lb ed="R059" n="0111b01"/>识。故有不觉義。不觉義者。是无明气分故。属後分 <lb ed="X" n="0682b07"/><lb ed="R059" n="0111b02"/>教。二義未分<anchor xml:id="nkr_note_add_0682b0701" n="0682b0701"/><anchor xml:id="beg0682b0701" n="0682b0701"/>已<anchor xml:id="end0682b0701"/>前。属此终教。<note place="inline">文</note>故云阿赖耶识即 <lb ed="X" n="0682b08"/><lb ed="R059" n="0111b03"/>终教分齐也。终教显<persName>如来</persName>藏中心性。故称显了正 <lb ed="X" n="0682b09"/><lb ed="R059" n="0111b04"/>说。分教但明<persName>如来</persName>藏中识相。故于此门名密说也。 <lb ed="X" n="0682b10"/><lb ed="R059" n="0111b05"/>长水记云。分教虽说赖耶。而不说是藏性所成。今 <lb ed="X" n="0682b11"/><lb ed="R059" n="0111b06"/>说性成。故非彼分。密严经云。<persName>佛</persName>说<persName>如来</persName>藏以为阿 <lb ed="X" n="0682b12"/><lb ed="R059" n="0111b07"/>赖耶。恶慧不能知藏即赖耶识。<note place="inline">文</note>三下。约生法。先 <lb ed="X" n="0682b13"/><lb ed="R059" n="0111b08"/>标。一下。後释。论云所言觉義者。谓心体離念。離念 <lb ed="X" n="0682b14"/><lb ed="R059" n="0111b09"/>相者。等虚空界无所不遍法界一相。即是<persName>如来</persName>平 <lb ed="X" n="0682b15"/><lb ed="R059" n="0111b10"/>等法身。依此法身说名为觉。所言不觉義者。谓不 <lb ed="X" n="0682b16"/><lb ed="R059" n="0111b11"/>如实知真如法一故。不觉心起而有其念。则知悟 <lb ed="X" n="0682b17"/><lb ed="R059" n="0111b12"/>離念相。便名为觉。迷離念相。便名不觉。故是空宗 <lb ed="X" n="0682b18"/><lb ed="R059" n="0111b13"/>齐也。即破相下。显分齐。</p><p xml:id="pX37p0682b1810" cb:place="inline">返本还源地者。论云。依本 <lb ed="X" n="0682b19"/><lb ed="R059" n="0111b14"/>觉故而有不觉。依不觉故说有始觉。何以故。本觉 <lb ed="X" n="0682b20"/><lb ed="R059" n="0111b15"/>義者。对始觉说。以始觉者即同本觉。又以觉心源 <lb ed="X" n="0682b21"/><lb ed="R059" n="0111b16"/>故名究竟觉。不觉心源故非究竟觉。疏曰。以始觉 <lb ed="X" n="0682b22"/><lb ed="R059" n="0111b17"/>同本觉故则无本觉。平等平等。離言绝虑。尙无始 <lb ed="X" n="0682b23"/><lb ed="R059" n="0111b18"/>本之殊。况有三身之异。是故<persName>佛</persName>果圆融。翛然无寄 <lb ed="X" n="0682b24"/><lb ed="R059" n="0112a01"/><note place="inline">文</note>。问。此觉義与前真如门何别。答。前真如门但明 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0682c" n="0682c"/> <lb ed="X" n="0682c01"/><lb ed="R059" n="0112a02"/>心体不变。此门觉義但显染中净相<note place="inline">本觉</note>。及反流<note place="inline">始觉</note> <lb ed="X" n="0682c02"/><lb ed="R059" n="0112a03"/>还源<note place="inline">究竟觉</note>。故有显性空相之不同也。以彼下。出所 <lb ed="X" n="0682c03"/><lb ed="R059" n="0112a04"/>以。问。云何起信疏中无此一段文耶。答。有二意。一 <lb ed="X" n="0682c04"/><lb ed="R059" n="0112a05"/>疏主以離言破相。显真如義同。故于真如门中便 <lb ed="X" n="0682c05"/><lb ed="R059" n="0112a06"/>预判云。始教空義亦密说此。令人会通也。觉義中 <lb ed="X" n="0682c06"/><lb ed="R059" n="0112a07"/>不释者。既上二门中。判始分二教密说非分。下三 <lb ed="X" n="0682c07"/><lb ed="R059" n="0112a08"/>细内。配分教唯识。则二觉義中显说始教真空。義 <lb ed="X" n="0682c08"/><lb ed="R059" n="0112a09"/>例自可知也。故缺略之。原人论解主。以显性明空 <lb ed="X" n="0682c09"/><lb ed="R059" n="0112a10"/>義别。故判真如门属性宗顿教。觉義属始教空宗。 <lb ed="X" n="0682c10"/><lb ed="R059" n="0112a11"/>恐人混滥也。此师解释。不唯开人法眼。而且得疏 <lb ed="X" n="0682c11"/><lb ed="R059" n="0112a12"/>深意。故特称之。二疏主原本或有。圭山删本去之。 <lb ed="X" n="0682c12"/><lb ed="R059" n="0112a13"/>未可知也。今准上下文義。不妨重为配释。四下。约 <lb ed="X" n="0682c13"/><lb ed="R059" n="0112a14"/>法生起。对後事识六粗。名为三细。业相。赖耶自证 <lb ed="X" n="0682c14"/><lb ed="R059" n="0112a15"/>分也。转相。能缘见分也。现相。所缘相分也。即唯识 <lb ed="X" n="0682c15"/><lb ed="R059" n="0112a16"/>下。显教分齐。彼说诸法生起。但依赖耶以为其本。 <lb ed="X" n="0682c16"/><lb ed="R059" n="0112a17"/>故名此识为总报主。一切种子根身器界。皆此识 <lb ed="X" n="0682c17"/><lb ed="R059" n="0112a18"/>变。仍独说此以为所熏。熏成种<anchor xml:id="nkr_note_add_0682c1701" n="0682c1701"/><anchor xml:id="beg0682c1701" n="0682c1701"/>已<anchor xml:id="end0682c1701"/>。後起现行。皆依 <lb ed="X" n="0682c18"/><lb ed="R059" n="0112b01"/>此识。故云生起本也。以彼下。出其缘由。彼宗未说 <lb ed="X" n="0682c19"/><lb ed="R059" n="0112b02"/>一心为生灭真如二门之源。以留在终教说故。若 <lb ed="X" n="0682c20"/><lb ed="R059" n="0112b03"/>尽说之。权实何分。故说等者。以不知真如即心。故 <lb ed="X" n="0682c21"/><lb ed="R059" n="0112b04"/>说体无知觉。坚如玉石。不可受熏。既非熏性。焉能 <lb ed="X" n="0682c22"/><lb ed="R059" n="0112b05"/>随缘。由是但执真如不变不随缘也。但说等者。既 <lb ed="X" n="0682c23"/><lb ed="R059" n="0112b06"/>不许真如随缘成诸染净。故说赖耶为生灭本。由 <lb ed="X" n="0682c24"/><lb ed="R059" n="0112b07"/>是明法生起。但齐业相。根本既唯生灭。成智亦是 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0683a" n="0683a"/> <lb ed="X" n="0683a01"/><lb ed="R059" n="0112b08"/>有为。然理是无为。安得与之相即。如镕金笵土。各 <lb ed="X" n="0683a02"/><lb ed="R059" n="0112b09"/>成其器。故云不得即也。智相俱生法执。相续分别 <lb ed="X" n="0683a03"/><lb ed="R059" n="0112b10"/>法执。执取俱生我执。计名分别我执。上四皆惑道 <lb ed="X" n="0683a04"/><lb ed="R059" n="0112b11"/>也。起业业道也。繫苦苦道也。</p><p xml:id="pX37p0683a0412" cb:place="inline">齐第三者。菩萨始能 <lb ed="X" n="0683a05"/><lb ed="R059" n="0112b12"/>断法执障。故不至二。</p><p xml:id="pX37p0683a0509" cb:place="inline">齐第五者。二乘方知业从何 <lb ed="X" n="0683a06"/><lb ed="R059" n="0112b13"/>生。故不至四。下云下。引文证。欲生等者。起信云。意 <lb ed="X" n="0683a07"/><lb ed="R059" n="0112b14"/>有五种。一业识。二转识。三现识。四智识。五相续识。 <lb ed="X" n="0683a08"/><lb ed="R059" n="0112b15"/>依此五意。转生意识。随事攀缘。分别六尘。名为意 <lb ed="X" n="0683a09"/><lb ed="R059" n="0112b16"/>识。故云欲生于意也。论又云。言不觉者。谓不如实 <lb ed="X" n="0683a10"/><lb ed="R059" n="0112b17"/>知真如法。以有不觉妄想心故。故云意以想生也。 <lb ed="X" n="0683a11"/><lb ed="R059" n="0112b18"/>馀易可知。</p><p xml:id="pX37p0683a1105" cb:place="inline">△四被機。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0683a12"/><lb ed="R059" n="0113a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0683a1201">四被機者。機开三门。</p><p xml:id="pX37p0683a1209" cb:place="inline">一三聚。此经正为正定及不定 <lb ed="X" n="0683a13"/><lb ed="R059" n="0113a02"/>聚。下云。投泥自溺故曰凡夫。透得此门出尘罗汉。兼 <lb ed="X" n="0683a14"/><lb ed="R059" n="0113a03"/>为邪定作远因缘。二四乘。正为三乘人。令其成菩提。 <lb ed="X" n="0683a15"/><lb ed="R059" n="0113a04"/>兼为一<persName>佛</persName>乘。令增长妙行。下云。观世界念非常。观灵 <lb ed="X" n="0683a16"/><lb ed="R059" n="0113a05"/>觉即菩提。又云。视方便门如化。视无上乘如梦。三五 <lb ed="X" n="0683a17"/><lb ed="R059" n="0113a06"/>性。正被三乘不定性人。下云既得遇道兴信心难。既 <lb ed="X" n="0683a18"/><lb ed="R059" n="0113a07"/>兴信心发菩提心难。既发菩提心无修无证难。兼被 <lb ed="X" n="0683a19"/><lb ed="R059" n="0113a08"/>一类无种姓人作远因缘。下云。天神献玉女于<persName>佛</persName>。因 <lb ed="X" n="0683a20"/><lb ed="R059" n="0113a09"/>问道意。<persName>佛</persName>为解说。即得初果。</p><p xml:id="pX37p0683a2012" cb:place="inline">则知一切众生无非为 <lb ed="X" n="0683a21"/><lb ed="R059" n="0113a10"/>所被也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0683a22"/><lb ed="R059" n="0113a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0683a2201">四下牒门。機下释相。</p><p xml:id="pX37p0683a2209" cb:place="inline">一下正定。三乘性也。邪定凡 <lb ed="X" n="0683a23"/><lb ed="R059" n="0113a12"/>外种也。无正知抉择不撥无因果。名不定也。正为 <lb ed="X" n="0683a24"/><lb ed="R059" n="0113a13"/>正定者。下文俱云学<persName>佛</persName>道者。或云夫为道者。不定。 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0683b" n="0683b"/> <lb ed="X" n="0683b01"/><lb ed="R059" n="0113a14"/>如疏引。邪定作远缘者。如下谓恶人骂<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>默不 <lb ed="X" n="0683b02"/><lb ed="R059" n="0113a15"/>对。恐祸归身愼勿为恶等。二下。四乘者。谓声闻小 <lb ed="X" n="0683b03"/><lb ed="R059" n="0113a16"/>乘。缘觉中乘。菩萨大乘。最上一<persName>佛</persName>乘也。观世界非 <lb ed="X" n="0683b04"/><lb ed="R059" n="0113a17"/>常等者。小乘下智。观苦空无常。得声闻菩提。中乘 <lb ed="X" n="0683b05"/><lb ed="R059" n="0113a18"/>中智。观因缘生灭无常。得缘觉菩提。大乘上智。观 <lb ed="X" n="0683b06"/><lb ed="R059" n="0113b01"/>诸法如梦幻泡而无常。得菩萨菩提。一乘上上智。 <lb ed="X" n="0683b07"/><lb ed="R059" n="0113b02"/>观一切法刹那无常空无生性。得<persName>佛</persName>菩提。楞伽云。 <lb ed="X" n="0683b08"/><lb ed="R059" n="0113b03"/>一切法不生。我说刹那義。初生即有灭。不为愚者 <lb ed="X" n="0683b09"/><lb ed="R059" n="0113b04"/>说。又云下。方便三乘也。无上一乘也。</p><p xml:id="pX37p0683b0915" cb:place="inline">三下。既得等 <lb ed="X" n="0683b10"/><lb ed="R059" n="0113b05"/>证三乘不定。既发等证一乘性人。</p><p xml:id="pX37p0683b1014" cb:place="inline">天神。六欲中魔 <lb ed="X" n="0683b11"/><lb ed="R059" n="0113b06"/>天也。则知下。一切众生皆有<persName>佛</persName>性。有<persName>佛</persName>性者皆得 <lb ed="X" n="0683b12"/><lb ed="R059" n="0113b07"/>作<persName>佛</persName>。故尽为機。不同相宗唯被菩萨性及不定性 <lb ed="X" n="0683b13"/><lb ed="R059" n="0113b08"/>也。</p><p xml:id="pX37p0683b1302" cb:place="inline">△五能诠。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0683b14"/><lb ed="R059" n="0113b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0683b1401">五能诠者略作四门。</p><p xml:id="pX37p0683b1409" cb:place="inline">一随相门又五。一名句文身体。 <lb ed="X" n="0683b15"/><lb ed="R059" n="0113b10"/>二音声言语体。三通取四法体。上三皆能诠。四通摄 <lb ed="X" n="0683b16"/><lb ed="R059" n="0113b11"/>所诠体。下云。<persName>佛</persName>所言说其義皆快。五诸法显義体。下 <lb ed="X" n="0683b17"/><lb ed="R059" n="0113b12"/>云。视世界如一诃子。视兴化如四时木。二唯识门。前 <lb ed="X" n="0683b18"/><lb ed="R059" n="0113b13"/>五教体。皆是自识之所变故。下云。识自心源。达<persName>佛</persName>深 <lb ed="X" n="0683b19"/><lb ed="R059" n="0113b14"/>理三皈性门。此识无体。唯真如故。下云。识心达本。解 <lb ed="X" n="0683b20"/><lb ed="R059" n="0113b15"/>无为法。法无念修。言语道断。四无碍门。谓前三门理 <lb ed="X" n="0683b21"/><lb ed="R059" n="0113b16"/>事心境。同一缘起混融无碍。下云。譬如食蜜中边皆 <lb ed="X" n="0683b22"/><lb ed="R059" n="0113b17"/>甜。吾经亦尔。</p><p xml:id="pX37p0683b2206" cb:place="inline">準此教体。通摄四门也矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0683b23"/><lb ed="R059" n="0113b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0683b2301">五下标门。略下释義总也。</p><p xml:id="pX37p0683b2311" cb:place="inline">一下别也。随相者。约六 <lb ed="X" n="0683b24"/><lb ed="R059" n="0114a01"/>尘境相以出体也。名诠诸法自性。如名色名心等。 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0683c" n="0683c"/> <lb ed="X" n="0683c01"/><lb ed="R059" n="0114a02"/>句诠诸法差别。如言形色显色真心妄心等。文即 <lb ed="X" n="0683c02"/><lb ed="R059" n="0114a03"/>是字。为性别二所依止故。音声体者。音声实也。名 <lb ed="X" n="0683c03"/><lb ed="R059" n="0114a04"/>等假也。離声无别名等。摄假从实故。通取四者。名 <lb ed="X" n="0683c04"/><lb ed="R059" n="0114a05"/>等是声上屈曲假相。音声是名等实体。唯声则不 <lb ed="X" n="0683c05"/><lb ed="R059" n="0114a06"/>能诠表。唯名等则无自体。今兼四法。是以假实体 <lb ed="X" n="0683c06"/><lb ed="R059" n="0114a07"/>用兼资也。所诠義理也。若不诠義。教文何用。若无 <lb ed="X" n="0683c07"/><lb ed="R059" n="0114a08"/>声文。理从何显。经云。文随于義。義随于文。文義相 <lb ed="X" n="0683c08"/><lb ed="R059" n="0114a09"/>随。乃成教体。下云下。上句证前能诠为体。下句证 <lb ed="X" n="0683c09"/><lb ed="R059" n="0114a10"/>今所诠为体。诸法显義者。谓遍六尘境。总有生解 <lb ed="X" n="0683c10"/><lb ed="R059" n="0114a11"/>義。悉为教体。如光明香饭等。唯识者。谓说者净识 <lb ed="X" n="0683c11"/><lb ed="R059" n="0114a12"/>所现文義为增上缘。令闻者识上文義相现故。达 <lb ed="X" n="0683c12"/><lb ed="R059" n="0114a13"/>理者。上唯明境。此则显心。较前为深也。无为。真如 <lb ed="X" n="0683c13"/><lb ed="R059" n="0114a14"/>性也。心之体故。无碍者。约三门无碍以出体也。理 <lb ed="X" n="0683c14"/><lb ed="R059" n="0114a15"/>性也。心识也。事境相也。心境理事交彻相摄。故云 <lb ed="X" n="0683c15"/><lb ed="R059" n="0114a16"/>无碍。约教。初门小。二门始。三门终顿。四门圆也。</p><p xml:id="pX37p0683c1519" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0683c16"/><lb ed="R059" n="0114a17"/>六宗趣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0683c17"/><lb ed="R059" n="0114a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0683c1701">六宗趣者。先总辨诸宗宗途有六。一随相法执宗。即 <lb ed="X" n="0683c18"/><lb ed="R059" n="0114b01"/>小乘诸师。依阿含缘生等经。造婆沙俱舍诸部论等。 <lb ed="X" n="0683c19"/><lb ed="R059" n="0114b02"/>二唯识法相宗。即无著天亲。依方廣深密等经。造瑜 <lb ed="X" n="0683c20"/><lb ed="R059" n="0114b03"/>伽唯识论等。三真空无相宗。即提婆淸辨。依般若妙 <lb ed="X" n="0683c21"/><lb ed="R059" n="0114b04"/>智等经。造中观百论等。四藏心缘起宗。即坚慧<name role="" type="person">马鸣</name>。 <lb ed="X" n="0683c22"/><lb ed="R059" n="0114b05"/>依勝<anchor xml:id="nkr_note_add_0683c2201" n="0683c2201"/><anchor xml:id="beg0683c2201" n="0683c2201"/>鬘<anchor xml:id="end0683c2201"/>涅槃等经。造宝性起信论等。五真性寂灭宗。 <lb ed="X" n="0683c23"/><lb ed="R059" n="0114b06"/>即马<anchor xml:id="nkr_note_add_0683c2301" n="0683c2301"/><anchor xml:id="beg0683c2301" n="0683c2301"/>鸣<anchor xml:id="end0683c2301"/>龙树。依楞伽般若等经。造真如三昧智度论 <lb ed="X" n="0683c24"/><lb ed="R059" n="0114b07"/>等。六法界圆融宗。即龙树天亲。依花严等经。造不思 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0684a" n="0684a"/> <lb ed="X" n="0684a01"/><lb ed="R059" n="0114b08"/>议十地论等。今此经宗。当其初一门也。次别明此经。 <lb ed="X" n="0684a02"/><lb ed="R059" n="0114b09"/>有总有别。总以断欲去爱识心达理为宗。悟入无为 <lb ed="X" n="0684a03"/><lb ed="R059" n="0114b10"/>超证菩提归无所得为趣。别有五对。一教義对。崇教 <lb ed="X" n="0684a04"/><lb ed="R059" n="0114b11"/>说为宗。会義意为趣。如天神献女。因问道意。<persName>佛</persName>为解 <lb ed="X" n="0684a05"/><lb ed="R059" n="0114b12"/>说。即得道果等。二事理对。擧事相为宗。显理性为趣。 <lb ed="X" n="0684a06"/><lb ed="R059" n="0114b13"/>如云。欲从于意思想生。二心寂静非色行等。三境智 <lb ed="X" n="0684a07"/><lb ed="R059" n="0114b14"/>对。缘理境为宗。观智行为趣。如云。行道守真者善。志 <lb ed="X" n="0684a08"/><lb ed="R059" n="0114b15"/>与道合者大。心垢灭尽。净无瑕秽。得一切智。四修证 <lb ed="X" n="0684a09"/><lb ed="R059" n="0114b16"/>对。修成贤为宗。证入圣为趣。如云。学道见谛。无明即 <lb ed="X" n="0684a10"/><lb ed="R059" n="0114b17"/>灭等。五因果对。历因位为宗。克果德为趣。如云。既发 <lb ed="X" n="0684a11"/><lb ed="R059" n="0114b18"/>菩提心无修无证难。心若调适。淸净安乐。道可得矣。 <lb ed="X" n="0684a12"/><lb ed="R059" n="0115a01"/>此五是从前起後。渐渐相由者也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0684a13"/><lb ed="R059" n="0115a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0684a1301">六下章门。当部所崇尙者曰宗。宗旨之所归者曰 <lb ed="X" n="0684a14"/><lb ed="R059" n="0115a03"/>趣。先下義相。诸宗者。通指大小乘宗一切经论也。 <lb ed="X" n="0684a15"/><lb ed="R059" n="0115a04"/>小有二十部异。大有性相空宗。随相法执者。谓一 <lb ed="X" n="0684a16"/><lb ed="R059" n="0115a05"/>切我法中。起有无执故。唯识法相者。谓一切诸法 <lb ed="X" n="0684a17"/><lb ed="R059" n="0115a06"/>皆唯识现故。真空无相者。谓一切诸法。皆空无相 <lb ed="X" n="0684a18"/><lb ed="R059" n="0115a07"/>故。藏心缘起者。谓一切诸法。唯是真如随缘。具恒 <lb ed="X" n="0684a19"/><lb ed="R059" n="0115a08"/>沙性德故。真性寂灭者。谓相想俱绝。直显性体故。 <lb ed="X" n="0684a20"/><lb ed="R059" n="0115a09"/>法界圆融者。谓无尽法界。如因陀罗网。主伴褈褈 <lb ed="X" n="0684a21"/><lb ed="R059" n="0115a10"/>普融无碍故。然此六宗。後勝于前。初一小乘教。後 <lb ed="X" n="0684a22"/><lb ed="R059" n="0115a11"/>四大乘。二即相宗分教。三即空宗始教。四终教。五 <lb ed="X" n="0684a23"/><lb ed="R059" n="0115a12"/>顿教。六圆教俱性宗。又教与宗互有宽狭。宗则一 <lb ed="X" n="0684a24"/><lb ed="R059" n="0115a13"/>宗容具多经。随何经论皆此宗故。教则一经容有 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0684b" n="0684b"/> <lb ed="X" n="0684b01"/><lb ed="R059" n="0115a14"/>多教。若局判一经以为一教。则抑诸大乘矣。当初 <lb ed="X" n="0684b02"/><lb ed="R059" n="0115a15"/>一者。正破二乘情执。令其迴小向大。菩萨不与会 <lb ed="X" n="0684b03"/><lb ed="R059" n="0115a16"/>故。依大疏分。合二十部为六宗。一我法俱有。二法 <lb ed="X" n="0684b04"/><lb ed="R059" n="0115a17"/>有我无。三法无去来。四现通假实。五俗妄真实。六 <lb ed="X" n="0684b05"/><lb ed="R059" n="0115a18"/>诸法但名。前四宗唯小乘。後二義通大乘。今当第 <lb ed="X" n="0684b06"/><lb ed="R059" n="0115b01"/>五六也。别下。教说者。即四十二章也。義意者。文下 <lb ed="X" n="0684b07"/><lb ed="R059" n="0115b02"/>必有義故。若无所诠之義。则同乎篇韵。殊无意况 <lb ed="X" n="0684b08"/><lb ed="R059" n="0115b03"/>矣。如天下。解说教也。道意義也。又云。<persName>佛</persName>所说经其 <lb ed="X" n="0684b09"/><lb ed="R059" n="0115b04"/>義皆快。二下事理。義所具者。如下。上句证事。下句 <lb ed="X" n="0684b10"/><lb ed="R059" n="0115b05"/>证理。又如擧弹琴絃急缓。事也。显身心疲暴暴中。 <lb ed="X" n="0684b11"/><lb ed="R059" n="0115b06"/>理也。三下。境智。理内出者守真。境也。与合。智也。心 <lb ed="X" n="0684b12"/><lb ed="R059" n="0115b07"/>垢净。境现证也。一切智。智发得也。又云。观天地念 <lb ed="X" n="0684b13"/><lb ed="R059" n="0115b08"/>非常等。四下。修证。随智起者。小则资加为贤。四果 <lb ed="X" n="0684b14"/><lb ed="R059" n="0115b09"/>为圣。大则住行向为贤。十地等为圣。如下。学道贤 <lb ed="X" n="0684b15"/><lb ed="R059" n="0115b10"/>也。见谛圣也。大小乘俱通。又云。观灵觉即菩提。视 <lb ed="X" n="0684b16"/><lb ed="R059" n="0115b11"/><persName>佛</persName>道如眼华。五下。因果证中成者。小则四向<anchor xml:id="nkr_note_add_0684b1601" n="0684b1601"/><anchor xml:id="beg0684b1601" n="0684b1601"/>已<anchor xml:id="end0684b1601"/>下 <lb ed="X" n="0684b17"/><lb ed="R059" n="0115b12"/>为因。四果无学为果。大则等觉<anchor xml:id="nkr_note_add_0684b1701" n="0684b1701"/><anchor xml:id="beg0684b1701" n="0684b1701"/>已<anchor xml:id="end0684b1701"/>下为因。妙觉<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0684b18"/><lb ed="R059" n="0115b13"/>位为果。如下。初句证因。次句证果。心若二句因。道 <lb ed="X" n="0684b19"/><lb ed="R059" n="0115b14"/>句果也。又云。得罗汉<anchor xml:id="nkr_note_add_0684b1901" n="0684b1901"/><anchor xml:id="beg0684b1901" n="0684b1901"/>已<anchor xml:id="end0684b1901"/>可信汝意。得一切智可谓 <lb ed="X" n="0684b20"/><lb ed="R059" n="0115b15"/>明矣。视无上如梦。视涅槃如寤。从前起後者。谓有 <lb ed="X" n="0684b21"/><lb ed="R059" n="0115b16"/>教義。然後有理事。而境智又从理事生。故曰相由。 <lb ed="X" n="0684b22"/><lb ed="R059" n="0115b17"/>以要言之。不出教理行果。亦可教義宗理事趣。理 <lb ed="X" n="0684b23"/><lb ed="R059" n="0115b18"/>事義宗。境智修证趣。亦可翻後向前以明宗趣。擧 <lb ed="X" n="0684b24"/><lb ed="R059" n="0116a01"/>因果为宗。修证智为趣。修证智宗。达理事教義为 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0684c" n="0684c"/> <lb ed="X" n="0684c01"/><lb ed="R059" n="0116a02"/>趣。亦是相由義也。</p> <lb ed="X" n="0684c02"/><lb ed="R059" n="0116a03"/><p xml:id="pX37p0684c0201">△二随文註三。初题目。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0684c03"/><lb ed="R059" n="0116a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0684c0301"><persName>佛</persName>说四十二章经</p></cb:div> <lb ed="X" n="0684c04"/><lb ed="R059" n="0116a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0684c0401">【疏】<persName>佛</persName>者梵语。具云<persName>佛陀</persName>。此云觉者。谓觉了真妄性 <lb ed="X" n="0684c05"/><lb ed="R059" n="0116a06"/>相者也。觉有三義。一自觉。我空。拣异凡夫。二觉他。 <lb ed="X" n="0684c06"/><lb ed="R059" n="0116a07"/>法空。拣异二乘。三觉满。俱空。拣异菩萨。即本师释 <lb ed="X" n="0684c07"/><lb ed="R059" n="0116a08"/>迦牟尼<persName>佛</persName>也。说者。悦也。四辩宣演。悦所怀故。教颁 <lb ed="X" n="0684c08"/><lb ed="R059" n="0116a09"/><persName>佛</persName>口。畅彼機心。以教合機。故称<persName>佛</persName>说。拣非馀四人 <lb ed="X" n="0684c09"/><lb ed="R059" n="0116a10"/>所说也。</p><p xml:id="pX37p0684c0904" cb:place="inline">章。篇也。条也。所说法门。约有四十二篇四 <lb ed="X" n="0684c10"/><lb ed="R059" n="0116a11"/>十二条。表二乘迴小向大。大乘转权成实。超历四 <lb ed="X" n="0684c11"/><lb ed="R059" n="0116a12"/>十二重位也。经者。梵语修多罗。此云契经。契谓契 <lb ed="X" n="0684c12"/><lb ed="R059" n="0116a13"/>理契機也。经谓贯摄常法也。</p> <lb ed="X" n="0684c13"/><lb ed="R059" n="0116a14"/><p xml:id="pX37p0684c1301">【钞】先随相释分四。初能说<persName>佛</persName>。觉了真妄性相者。妄 <lb ed="X" n="0684c14"/><lb ed="R059" n="0116a15"/>小教。真终教。相始教。性顿教。真性妄相融通交彻 <lb ed="X" n="0684c15"/><lb ed="R059" n="0116a16"/>圆教觉此五者。始名<persName>佛</persName>也。</p><p xml:id="pX37p0684c1511" cb:place="inline">觉有下。复有三觉。一本 <lb ed="X" n="0684c16"/><lb ed="R059" n="0116a17"/>觉。二始觉。三究竟觉。初则全觉全迷。中则觉而未 <lb ed="X" n="0684c17"/><lb ed="R059" n="0116a18"/>尽。末乃无所不觉。今指後一觉也。又離心名自觉。 <lb ed="X" n="0684c18"/><lb ed="R059" n="0116b01"/>離色名觉他。俱離名觉满。三觉俱圆。故曰<persName>佛</persName>为自 <lb ed="X" n="0684c19"/><lb ed="R059" n="0116b02"/>他觉满之者。说下。二正明说。四辨。法義词乐说也。 <lb ed="X" n="0684c20"/><lb ed="R059" n="0116b03"/>中论云。<persName>佛</persName>依二谛。为众生说。词法二无碍智。以世 <lb ed="X" n="0684c21"/><lb ed="R059" n="0116b04"/>智差别说。乐说義无碍智。以第一義智善巧说。悦 <lb ed="X" n="0684c22"/><lb ed="R059" n="0116b05"/>所怀者。得機而说。畅本怀故。教颁下。上離释。此合 <lb ed="X" n="0684c23"/><lb ed="R059" n="0116b06"/>释也。拣馀四者。说通五人。一<persName>佛</persName>。二菩萨。三天。四仙。 <lb ed="X" n="0684c24"/><lb ed="R059" n="0116b07"/>五化人。今是<persName>佛</persName>口亲宣。不同後四人说经也。章下。 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0685a" n="0685a"/> <lb ed="X" n="0685a01"/><lb ed="R059" n="0116b08"/>三所说法。四十二章者。如<name role="" type="person">汉高祖</name>之约法三章也。 <lb ed="X" n="0685a02"/><lb ed="R059" n="0116b09"/>若陈列之。一出家证果章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。二达理崇道章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。三 <lb ed="X" n="0685a03"/><lb ed="R059" n="0116b10"/>割爱取足章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。四转恶成善章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。五改过灭罪章 <lb ed="X" n="0685a04"/><lb ed="R059" n="0116b11"/><note place="inline"><persName>佛</persName></note>。六忍恶无嗔章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。七诃<persName>佛</persName>招祸章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。八害贤灭 <lb ed="X" n="0685a05"/><lb ed="R059" n="0116b12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0685a0501" n="0685a0501"/><anchor xml:id="beg0685a0501" n="0685a0501"/>己<anchor xml:id="end0685a0501"/>章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。九守志会道章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。十助施得福章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。十一 <lb ed="X" n="0685a06"/><lb ed="R059" n="0116b13"/>擧田较勝章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。十二尊亲显孝章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。十三详难勉 <lb ed="X" n="0685a07"/><lb ed="R059" n="0116b14"/>行章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。十四守道净命章<note place="inline">沙</note>。十五行善志大章<note place="inline">沙</note>。 <lb ed="X" n="0685a08"/><lb ed="R059" n="0116b15"/>十六忍力心明章<note place="inline">沙</note>。十七澄浊见道章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。十八灭 <lb ed="X" n="0685a09"/><lb ed="R059" n="0116b16"/>暗存明章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。十九无相会真章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。二十观觉得道 <lb ed="X" n="0685a10"/><lb ed="R059" n="0116b17"/>章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。二十一推我成空章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。二十二求名危身章 <lb ed="X" n="0685a11"/><lb ed="R059" n="0116b18"/><note place="inline"><persName>佛</persName></note>。二十三贪财招苦章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。二十四繫妻溺泥章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。 <lb ed="X" n="0685a12"/><lb ed="R059" n="0117a01"/>二十五恋色亡道章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。二十六欲损道益章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。二 <lb ed="X" n="0685a13"/><lb ed="R059" n="0117a02"/>十七逆情顺性章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。二十八疏意远色章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。二十 <lb ed="X" n="0685a14"/><lb ed="R059" n="0117a03"/>九正念待女章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。三十趣道避欲章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。三十一患 <lb ed="X" n="0685a15"/><lb ed="R059" n="0117a04"/>婬断心章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。三十二離爱绝忧章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。三十三坚心 <lb ed="X" n="0685a16"/><lb ed="R059" n="0117a05"/>得果章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。三十四处中证理章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。三十五去垢成 <lb ed="X" n="0685a17"/><lb ed="R059" n="0117a06"/>行章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。三十六擧勝显难章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。三十七忆戒得果 <lb ed="X" n="0685a18"/><lb ed="R059" n="0117a07"/>章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。三十八知命了道章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。三十九学<persName>佛</persName>信经章 <lb ed="X" n="0685a19"/><lb ed="R059" n="0117a08"/><note place="inline"><persName>佛</persName></note>。四十尽恶圆觉章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。四十一出欲免苦章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。四 <lb ed="X" n="0685a20"/><lb ed="R059" n="0117a09"/>十二视法了幻章<note place="inline"><persName>佛</persName></note>。四十二重位者。谓十住十行 <lb ed="X" n="0685a21"/><lb ed="R059" n="0117a10"/>十向十地等妙觉也。表超历者。恐有难云。何以不 <lb ed="X" n="0685a22"/><lb ed="R059" n="0117a11"/>多不少而独四十二耶。故此通云。为超四十二地 <lb ed="X" n="0685a23"/><lb ed="R059" n="0117a12"/>位故。是以不多少也。经下。四结说名。案五印土。呼 <lb ed="X" n="0685a24"/><lb ed="R059" n="0117a13"/>线席经井索圣教。皆名修多罗。线能贯华。经能持 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0685b" n="0685b"/> <lb ed="X" n="0685b01"/><lb ed="R059" n="0117a14"/>纬。索能汲水。教能诠義。若敌对翻。应名圣教。今不 <lb ed="X" n="0685b02"/><lb ed="R059" n="0117a15"/>取者。滥律论故。去线索者。此方不贵重故。独取席 <lb ed="X" n="0685b03"/><lb ed="R059" n="0117a16"/>经者。古德见此方圣说为经。贤说为传。彼土<persName>佛</persName>说 <lb ed="X" n="0685b04"/><lb ed="R059" n="0117a17"/>名修多罗。菩萨罗汉说名阿毘达摩。遂以此圣经 <lb ed="X" n="0685b05"/><lb ed="R059" n="0117a18"/>代彼<persName>佛</persName>说修多罗。兼借彼席经。以目彼圣教。故不 <lb ed="X" n="0685b06"/><lb ed="R059" n="0117b01"/>称馀而名为经。借義助名。更加契字。则不同乎席 <lb ed="X" n="0685b07"/><lb ed="R059" n="0117b02"/>经矣。契有二義。一契理。合道之言也。二契機。逗根 <lb ed="X" n="0685b08"/><lb ed="R059" n="0117b03"/>之教也。经有四義。一贯。谓贯穿所说之理也。二摄。 <lb ed="X" n="0685b09"/><lb ed="R059" n="0117b04"/>谓摄持所化之生也。三常。古今不易也。四法。近远 <lb ed="X" n="0685b10"/><lb ed="R059" n="0117b05"/>同尊也。前二<persName>佛</persName>地论義。後二此方释義。则四字中 <lb ed="X" n="0685b11"/><lb ed="R059" n="0117b06"/>摄尽馀義矣。若略明之。谓释迦<persName>佛</persName>所说四十二章 <lb ed="X" n="0685b12"/><lb ed="R059" n="0117b07"/>之契经也。</p> <lb ed="X" n="0685b13"/><lb ed="R059" n="0117b08"/><p xml:id="pX37p0685b1301">【疏】此一题中。有八事四对。一教義对。经之一字能 <lb ed="X" n="0685b14"/><lb ed="R059" n="0117b09"/>诠教也。<persName>佛</persName>等六字所诠義也。二人法对。就前義中 <lb ed="X" n="0685b15"/><lb ed="R059" n="0117b10"/>分出。<persName>佛</persName>说能说人也。四十二章所说法也。三通局 <lb ed="X" n="0685b16"/><lb ed="R059" n="0117b11"/>对。就前法出。章之一字通也。四十二局也。四应感 <lb ed="X" n="0685b17"/><lb ed="R059" n="0117b12"/>对。就前人分。<persName>佛</persName>显我能应之主也。说悦彼所感之 <lb ed="X" n="0685b18"/><lb ed="R059" n="0117b13"/>機也。</p> <lb ed="X" n="0685b19"/><lb ed="R059" n="0117b14"/><p xml:id="pX37p0685b1901">【钞】次作对释。先总。一下次别。始从<persName>世尊</persName>成道。终至 <lb ed="X" n="0685b20"/><lb ed="R059" n="0117b15"/>比丘奉行。声名句文。皆能诠经也。名下必有意味。 <lb ed="X" n="0685b21"/><lb ed="R059" n="0117b16"/>文中必有理趣。皆所诠義也。瑜伽云。谓经题体。略 <lb ed="X" n="0685b22"/><lb ed="R059" n="0117b17"/>有二种。一文。二義。文是所依。義是能依。大疏云。语 <lb ed="X" n="0685b23"/><lb ed="R059" n="0117b18"/>言皆能诠。義旨皆所诠。教義相成。成经题体。</p><p xml:id="pX37p0685b2318" cb:place="inline">二下。 <lb ed="X" n="0685b24"/><lb ed="R059" n="0118a01"/>亦可名境智对体用对。<persName>佛</persName>说。法身境体也。四十二 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0685c" n="0685c"/> <lb ed="X" n="0685c01"/><lb ed="R059" n="0118a02"/>章。报化智用也。</p><p xml:id="pX37p0685c0107" cb:place="inline">三下。亦可名总别对。四十二条幷 <lb ed="X" n="0685c02"/><lb ed="R059" n="0118a03"/>称为章。总也。通也。前前文義。非同後後。别也。局也。</p> <lb ed="X" n="0685c03"/><lb ed="R059" n="0118a04"/><p xml:id="pX37p0685c0301">四下。亦可名生<persName>佛</persName>对機教对因果对。<persName>佛</persName>乃果上能 <lb ed="X" n="0685c04"/><lb ed="R059" n="0118a05"/>应之教主也。说是因中所感之生機也。是则依四 <lb ed="X" n="0685c05"/><lb ed="R059" n="0118a06"/>对義以立此题名耳。</p> <lb ed="X" n="0685c06"/><lb ed="R059" n="0118a07"/><p xml:id="pX37p0685c0601">【疏】離合释之。<persName>佛</persName>之说经。依主释也。<persName>佛</persName>说有四十二 <lb ed="X" n="0685c07"/><lb ed="R059" n="0118a08"/>章。有财释也。四十二章。带数释也。四十二章即经。 <lb ed="X" n="0685c08"/><lb ed="R059" n="0118a09"/>持业释也。<persName>佛</persName>说四十二章经非大方廣花严疏抄。 <lb ed="X" n="0685c09"/><lb ed="R059" n="0118a10"/>相违释也。</p> <lb ed="X" n="0685c10"/><lb ed="R059" n="0118a11"/><p xml:id="pX37p0685c1001">【钞】三離合释。此且顺题以作五释。详则兼一兼二 <lb ed="X" n="0685c11"/><lb ed="R059" n="0118a12"/>不同。<persName>佛</persName>说之四十二章。<persName>佛</persName>说四十二章之经。皆依 <lb ed="X" n="0685c12"/><lb ed="R059" n="0118a13"/>主也。若改之为即。皆持业也。又改为有字。有财可 <lb ed="X" n="0685c13"/><lb ed="R059" n="0118a14"/>知。更改为非字。是相违矣。</p> <lb ed="X" n="0685c14"/><lb ed="R059" n="0118a15"/><p xml:id="pX37p0685c1401">【疏】诸经立名。不出人法喩或单或复。此经以人法 <lb ed="X" n="0685c15"/><lb ed="R059" n="0118a16"/>受称者也。</p> <lb ed="X" n="0685c16"/><lb ed="R059" n="0118a17"/><p xml:id="pX37p0685c1601">【钞】後得名释。单者。弥陀经单人。般若经单法。梵网 <lb ed="X" n="0685c17"/><lb ed="R059" n="0118a18"/>经单喩也。复者。<persName>佛</persName>报恩经人法无喩。妙法莲花经 <lb ed="X" n="0685c18"/><lb ed="R059" n="0118b01"/>法喩无人。菩萨璎珞经人喩无法。大方廣<persName>佛</persName>花严 <lb ed="X" n="0685c19"/><lb ed="R059" n="0118b02"/>经具足人法喩三矣。诸经得名。其类繁廣。人法称 <lb ed="X" n="0685c20"/><lb ed="R059" n="0118b03"/>者。<persName>佛</persName>说人也。四十二章法也。有人有法。故标名焉。</p> <lb ed="X" n="0685c21"/><lb ed="R059" n="0118b04"/><p xml:id="pX37p0685c2101">△二译人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0685c22"/><lb ed="R059" n="0118b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0685c2201">後汉沙门<name role="" type="person">迦葉摩腾</name><name role="" type="person">竺法兰</name>同译</p></cb:div> <lb ed="X" n="0685c23"/><lb ed="R059" n="0118b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0685c2301">【疏】後汉。标代。对前高祖。称之曰後。亦名东汉。都洛 <lb ed="X" n="0685c24"/><lb ed="R059" n="0118b07"/>阳故。即光武之後孝明帝朝也。沙门下。出名。先通 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0686a" n="0686a"/> <lb ed="X" n="0686a01"/><lb ed="R059" n="0118b08"/>称。梵语具云沙迦懑曩。此云勤息。谓勤修戒定慧 <lb ed="X" n="0686a02"/><lb ed="R059" n="0118b09"/>善法。息灭贪嗔痴恶事也。迦下。次别号。<name role="" type="person">迦葉摩腾</name> <lb ed="X" n="0686a03"/><lb ed="R059" n="0118b10"/>中天竺人也。婆罗门种。解大小乘经。以遊化为任。 <lb ed="X" n="0686a04"/><lb ed="R059" n="0118b11"/>有一小国。请腾讲金光明经。能令邻国不侵。请和 <lb ed="X" n="0686a05"/><lb ed="R059" n="0118b12"/>求法。<name role="" type="person">竺法兰</name>亦<name role="" type="person">中印度</name>人。诵经百馀万言。学徒千 <lb ed="X" n="0686a06"/><lb ed="R059" n="0118b13"/>馀。同译者。显德。翻梵语为华言。谓之译。二祖共翻 <lb ed="X" n="0686a07"/><lb ed="R059" n="0118b14"/>音字。谓之同。汉纪云。明帝永平三年。夜梦金人。项 <lb ed="X" n="0686a08"/><lb ed="R059" n="0118b15"/>有日光。飞至殿上。旦问群臣。太史傅毅对曰。臣闻 <lb ed="X" n="0686a09"/><lb ed="R059" n="0118b16"/>西域有神。其名曰<persName>佛</persName>。身长丈六。放金色光。<anchor xml:id="nkr_note_add_0686a0901" n="0686a0901"/><anchor xml:id="beg0686a0901" n="0686a0901"/>陛<anchor xml:id="end0686a0901"/>下所 <lb ed="X" n="0686a10"/><lb ed="R059" n="0118b17"/>梦。将非是乎。博士王遵推周书异记佐之。至七年 <lb ed="X" n="0686a11"/><lb ed="R059" n="0118b18"/>敕郞中蔡愔。中郞将秦景等十八人。西求<persName>佛</persName>法。至 <lb ed="X" n="0686a12"/><lb ed="R059" n="0119a01"/>天竺邻境<name role="" type="person">月氏国</name>。遇梵僧腾兰二人。请归汉地。将 <lb ed="X" n="0686a13"/><lb ed="R059" n="0119a02"/>画释迦<persName>佛</persName>像幷诸经典。用白马<g ref="#CB00501">驮</g>来。以永平十年 <lb ed="X" n="0686a14"/><lb ed="R059" n="0119a03"/>腊月三十。入阙进献。帝大悦。遂馆于<name role="" type="person">鸿胪寺</name>。复敕 <lb ed="X" n="0686a15"/><lb ed="R059" n="0119a04"/>于雍门外立寺。腾兰居之。名<name role="" type="person">白马寺</name>。不多时日。便 <lb ed="X" n="0686a16"/><lb ed="R059" n="0119a05"/>善汉言。即为译出四十二章经一卷。约有二千馀 <lb ed="X" n="0686a17"/><lb ed="R059" n="0119a06"/>言。缄在兰台石室中。明帝敕画工图写<persName>佛</persName>像。置淸 <lb ed="X" n="0686a18"/><lb ed="R059" n="0119a07"/>凉台山大孚<name role="" type="person">灵鹫寺</name>内及显节陵上。及腾𣨛于洛 <lb ed="X" n="0686a19"/><lb ed="R059" n="0119a08"/>阳。兰与愔等。复译出五部经。所谓十地断结。<persName>佛</persName>本 <lb ed="X" n="0686a20"/><lb ed="R059" n="0119a09"/>生。法海藏。<persName>佛</persName>本行等。凡十三卷。会移都寇乱。四部 <lb ed="X" n="0686a21"/><lb ed="R059" n="0119a10"/>失本不传。唯四十二章经。江左现行。汉地有三宝。 <lb ed="X" n="0686a22"/><lb ed="R059" n="0119a11"/>自腾兰始也。故云同译。</p> <lb ed="X" n="0686a23"/><lb ed="R059" n="0119a12"/><p xml:id="pX37p0686a2301">【钞】明帝。光武子也。沙门有四。瑜伽论云。一勝道。即 <lb ed="X" n="0686a24"/><lb ed="R059" n="0119a13"/><persName>佛</persName>菩萨等。二说道。谓说正法者。三活道。修诸善品 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0686b" n="0686b"/> <lb ed="X" n="0686b01"/><lb ed="R059" n="0119a14"/>者。四汚道。作诸邪行者。涅槃说四比丘。一毕竟道 <lb ed="X" n="0686b02"/><lb ed="R059" n="0119a15"/><note place="inline">无学</note>。二示道<note place="inline">初二三果</note>。三受道<note place="inline">通内外凡</note>。四汚道<note place="inline">犯四重者</note>。義同上。 <lb ed="X" n="0686b03"/><lb ed="R059" n="0119a16"/>今译主。據本说即毕竟勝道。依迹论是开示说道 <lb ed="X" n="0686b04"/><lb ed="R059" n="0119a17"/>也。又律明四种沙门。一威仪沙门。名充像比丘。二 <lb ed="X" n="0686b05"/><lb ed="R059" n="0119a18"/>形服沙门。名幢相比丘。三名闻沙门。名虚诳比丘。 <lb ed="X" n="0686b06"/><lb ed="R059" n="0119b01"/>四实行沙门。名如法比丘。大论云。僧有四种。一有 <lb ed="X" n="0686b07"/><lb ed="R059" n="0119b02"/>羞僧。持戒不破。二无羞僧。身口不净。三哑羊僧。根 <lb ed="X" n="0686b08"/><lb ed="R059" n="0119b03"/>钝无慧。四真实僧。向四果道。義亦同上。今二三藏。 <lb ed="X" n="0686b09"/><lb ed="R059" n="0119b04"/>皆是後一种也。梵语。西天梵国语也。华言。东土华 <lb ed="X" n="0686b10"/><lb ed="R059" n="0119b05"/>夏言也。译者翻也。谓翻梵天之语。转成汉地之言 <lb ed="X" n="0686b11"/><lb ed="R059" n="0119b06"/>也。译者易也。以其所有。易其所无。故以此方之言 <lb ed="X" n="0686b12"/><lb ed="R059" n="0119b07"/>音。换彼土之<persName>佛</persName>语也。周礼掌四方之语。各有其官。 <lb ed="X" n="0686b13"/><lb ed="R059" n="0119b08"/>东曰寄。南曰象。西曰狄鞮。北曰译。今通西语而云 <lb ed="X" n="0686b14"/><lb ed="R059" n="0119b09"/>译者。盖汉世多事北方。而译官兼善西语。故腾兰 <lb ed="X" n="0686b15"/><lb ed="R059" n="0119b10"/>始至。即译此经。因称译也。</p><p xml:id="pX37p0686b1511" cb:place="inline">翻音字者。西梵语字。与 <lb ed="X" n="0686b16"/><lb ed="R059" n="0119b11"/>此全殊。若译<persName>佛</persName>经。须先随其梵音以此方之字易 <lb ed="X" n="0686b17"/><lb ed="R059" n="0119b12"/>之。名为翻字。然亦仍同咒语。不知其为何等。又须 <lb ed="X" n="0686b18"/><lb ed="R059" n="0119b13"/>兼通两土言者。一一翻之。谓之翻音推。</p><p xml:id="pX37p0686b1816" cb:place="inline">周书者。王 <lb ed="X" n="0686b19"/><lb ed="R059" n="0119b14"/>遵奏曰。臣按周书异记云。<name role="" type="person">周昭王</name>甲寅二十四年。 <lb ed="X" n="0686b20"/><lb ed="R059" n="0119b15"/>四月八日子时分。有五色祥光。贯太微宫。时王问 <lb ed="X" n="0686b21"/><lb ed="R059" n="0119b16"/>群臣所以。有太史苏由对曰。西方有大圣人生焉。 <lb ed="X" n="0686b22"/><lb ed="R059" n="0119b17"/>却後千年。教流于此。陛下梦者是其人矣。故云佐 <lb ed="X" n="0686b23"/><lb ed="R059" n="0119b18"/>也。<persName>佛</persName>像者。依优塡王栴檀像而画也。大孚灵鹫者。 <lb ed="X" n="0686b24"/><lb ed="R059" n="0120a01"/>会玄记云。明帝时。摩腾天眼。见有<name role="" type="person">阿育王</name>舍利塔 <pb ed="X" xml:id="X37.0671.0686c" n="0686c"/> <lb ed="X" n="0686c01"/><lb ed="R059" n="0120a02"/>在五台焉。请帝立寺。帝信<persName>佛</persName>理。即立寺以劝人。山 <lb ed="X" n="0686c02"/><lb ed="R059" n="0120a03"/>形似于灵鹫。故号为大孚灵鹫也。本行等者。指四 <lb ed="X" n="0686c03"/><lb ed="R059" n="0120a04"/>十二章经言。三宝记云。永平十六年。摩腾示寂。竺 <lb ed="X" n="0686c04"/><lb ed="R059" n="0120a05"/>法兰自译经五部。共十三卷。</p><p xml:id="pX37p0686c0412" cb:place="inline"><note place="inline">文</note>三宝自腾始者。传 <lb ed="X" n="0686c05"/><lb ed="R059" n="0120a06"/>云。永平十四年。正月十五日。帝敕僧道。幷集白马 <lb ed="X" n="0686c06"/><lb ed="R059" n="0120a07"/>寺。道士置三壇。别开二十四门。南嶽褚善信。华嶽 <lb ed="X" n="0686c07"/><lb ed="R059" n="0120a08"/>刘正念。恒岳桓文度。岱岳焦得心。嵩嶽吕惠通。霍 <lb ed="X" n="0686c08"/><lb ed="R059" n="0120a09"/>山天目五台白鹿等十八山道士祁文信等六百 <lb ed="X" n="0686c09"/><lb ed="R059" n="0120a10"/>九十人。各赍灵宝真文。太山玉诀。三元符箓等五 <lb ed="X" n="0686c10"/><lb ed="R059" n="0120a11"/>百九卷。置于西壇。茅成子。许成子。黄子。老子等二 <lb ed="X" n="0686c11"/><lb ed="R059" n="0120a12"/>十七家子书。二百三十五卷。置于中壇。馔食尊祀 <lb ed="X" n="0686c12"/><lb ed="R059" n="0120a13"/>百神。置于东壇。帝御行殿。在寺南门。<persName>佛</persName>像舍利经 <lb ed="X" n="0686c13"/><lb ed="R059" n="0120a14"/>宝。置于道西。道士以柴荻和沉檀为炬焚经。悉成 <lb ed="X" n="0686c14"/><lb ed="R059" n="0120a15"/><g ref="#CB01926">灰</g>烬。褚善信等。相顾失色。南嶽道士费叔才自感 <lb ed="X" n="0686c15"/><lb ed="R059" n="0120a16"/>而死。腾得罗汉果。飞身空中廣现神变。诸天雨花 <lb ed="X" n="0686c16"/><lb ed="R059" n="0120a17"/>作乐。感动人情。法兰歎三宝德。说善恶业。六道三 <lb ed="X" n="0686c17"/><lb ed="R059" n="0120a18"/>乘。皆有果报。又称出家功德最高。初立<persName>佛</persName>寺。同梵 <lb ed="X" n="0686c18"/><lb ed="R059" n="0120b01"/>福量。後宫阴夫人王婕<note place="inline">音接</note>妤。与诸宫娥等二百三 <lb ed="X" n="0686c19"/><lb ed="R059" n="0120b02"/>十人出家。司空杨城侯刘善峻。与诸宰官士庶人 <lb ed="X" n="0686c20"/><lb ed="R059" n="0120b03"/>等一千馀出家。四岳诸山道士吕惠通等。六百三 <lb ed="X" n="0686c21"/><lb ed="R059" n="0120b04"/>十人出家。京都张子尙等。三百九十人出家。便立 <lb ed="X" n="0686c22"/><lb ed="R059" n="0120b05"/>十所寺。城外七所安僧。城内三所安尼。故曰自腾 <lb ed="X" n="0686c23"/><lb ed="R059" n="0120b06"/>始也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0686c24"/><lb ed="R059" n="0120b08"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead><persName>佛</persName>说四十二章经疏抄卷第一</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0675b1201" to="#end0675b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0675b1301" to="#end0675b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0675c0301" to="#end0675c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0675c1801" to="#end0675c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0676b1001" to="#end0676b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0676b1101" to="#end0676b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0676b1201" to="#end0676b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0676b1202" to="#end0676b1202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0677a1801" to="#end0677a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0677b2001" to="#end0677b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0677c2301" to="#end0677c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0678c0301" to="#end0678c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0678c0501" to="#end0678c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0679a0501" to="#end0679a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0679c0501" to="#end0679c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">坑<note type="cf1">X37n0671_p0721b03</note></lem><rdg wit="#wit.orig">抗</rdg></app> <app from="#beg0679c2001" to="#end0679c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0681a1201" to="#end0681a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0681a1301" to="#end0681a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0681a1302" to="#end0681a1302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0681a1701" to="#end0681a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0681c1801" to="#end0681c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0681c1901" to="#end0681c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0682a1101" to="#end0682a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0682b0701" to="#end0682b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0682c1701" to="#end0682c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0683c2201" to="#end0683c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">鬘</lem><rdg wit="#wit.orig">发</rdg></app> <app from="#beg0683c2301" to="#end0683c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">鸣</lem><rdg wit="#wit.orig">呜</rdg></app> <app from="#beg0684b1601" to="#end0684b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0684b1701" to="#end0684b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0684b1901" to="#end0684b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0685a0501" to="#end0685a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0686a0901" to="#end0686a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">陛</lem><rdg wit="#wit.orig">陆</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0680001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0680001">蝇疑绳</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0675b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0675b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0675b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0675b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0675c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0675c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0675c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0675c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0676b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0676b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0676b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0676b1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0676b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0676b1201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0676b1202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0676b1202">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0677a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0677a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0677b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0677b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0677c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0677c2301">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0678c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0678c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0678c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0678c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0679a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0679a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0679c0501" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X37.0679c05.03" target="#nkr_note_add_0679c0501">坑【CB】，抗【卍续】</note> <note n="0679c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0679c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0681a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0681a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0681a1302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681a1302">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0681a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0681c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681c1801">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0681c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681c1901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0682a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0682a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0682b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0682b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0682c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0682c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0683c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0683c2201">鬘【CB】，发【卍续】</note> <note n="0683c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0683c2301">鸣【CB】，呜【卍续】</note> <note n="0684b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0684b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0684b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0684b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0684b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0684b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0685a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0685a0501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0686a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0686a0901">陛【CB】，陆【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>